arrow
Trang Nhà arrow Chủ Trương arrow TƯỞNG NIỆM 49 NGÀY TANG CỦA GS NGUYỄN NGỌC BÍCH - 14/5/2016
Trang NhàLiên KếtLiên Lạc Tạp Chí Cỏ ThơmLiên Lạc Website
Trang Nhà
Chủ Trương
Văn
Thơ
Nhạc
Hội Họa - Nhiếp Ảnh
Biên Khảo
Giao Điểm
- - - - - - -
Tác Giả
Tủ Sách
- - - - - - -
Sinh Hoạt
- - - - - - -
Liên Kết
- - - - - - -
Tìm Kiếm
Liên Lạc
TƯỞNG NIỆM 49 NGÀY TANG CỦA GS NGUYỄN NGỌC BÍCH - 14/5/2016 PDF Print E-mail

   TƯỞNG NIỆM 49 NGÀY TANG - Giáo Sư NGUYỄN NGỌC BÍCH (1937-2016)
           Providence Center, Falls Church, Virginia USA – 14 Tháng 5 Năm 2016


                  

 


        

                                      Ô Nguyễn Văn Khanh, người điều khiển chương trình

 

                            Bà Trương Anh Thụy phát biểu (youtube của Nguyễn Minh Ngọc)

  Nguyễn Xuân Thưởng ngâm "Anh Hùng Vô Danh" (youtube của Nguyễn Minh Ngọc) - Thơ: Đằng Phương (GS Nguyễn Ngọc Huy)

                                                

           Hiếu Thuân hát "Giấc Mơ Hồi Hương" - của Vũ Thành (youtube của Nguyễn Minh Ngọc)

                              Ô Đoàn Hữu Đinh phát biểu (Youtube của Nguyễn Minh Ngọc)

 

                              Nguyễn Long Quang phát biểu (Youtube của Nguyễn Minh Ngọc)

  Hoàng Cung Fa hát "Bên Bờ Đại Dương" - Nhạc: Hoàng Trọng; lời: Hồ Đình Phương (youtube của Nguyễn Minh Ngọc)

 

 

          Nhà báo Đào Trường Phúc giới thiệu tuyển tập NNBích (Youtube của Nguyễn Minh Ngọc)

                                           

  Hoàng Cung Fa hát "Đỉnh Thu" - Nhạc: Nguyễn Ngọc Bích; thơ: Trương Anh Thụy (youtube của Nguyễn Minh Ngọc )

 

                               Ô Nguyễn Đình Kỳ phát biểu (Youtube của Nguyễn Minh Ngọc)

                               

                                                           GS Kim Oanh phát biểu

            

Ô Nguyễn Mậu Trinh giới thiệu một số thân hữu trao quà lưu niệm đến Bà Đào Thị Hợi, phu nhân của cố GS Nguyễn Ngọc Bích

                        Bà Đào Thị Hợi cảm ơn quan khách (Youtube của Nguyễn Minh Ngọc)

 

                                                   Hoàng Vi Kha trao tặng ảnh lưu niệm



                                              TOÀN BỘ HÌNH CỦA Ô NGUYỄN VĂN ĐẶNG

                                      TƯỜNG THUẬT CỦA PV NAM ANH (TTVN-HTĐ) (Youtube)

                                 TƯỜNG THUẬT CỦA PV ĐÀO HIẾU THẢO (VIETV DC) (Youtube)

             Giới thiệu kỷ yếu Nguyễn Ngọc Bích, Tấm Lòng Cho Quê Hương
                                              (bài trong facebook của Trần Trung Đạo)

       

Mặc dù ý nguyện về việc thực hiện một tuyển tập để ghi lại những bước chân trong cuộc đời rất dài và rất dày của Gs Nguyễn Ngọc Bích đã có ngay sau khi giáo sư vừa qua đời, mãi đến buổi chiều sau tang lễ, anh chị em mới có dịp ngồi lại để phân công trách nhiệm hoàn thành kỷ yếu. Thời gian quá ngắn để thông báo đến thân hữu của giáo sư ở khắp nơi, và rồi viết, gởi, nhận, đọc, sửa chính tả, chọn hình ảnh thích hợp, tổng kết, trang trí, trình bày, in ấn, phát hành.  Công việc tưởng chừng khó có thể hoàn tất trong vài tuần lễ.

Cũng may, ban biên tập và ban kỹ thuật đã làm việc trong tinh thần rất Nguyễn Ngọc Bích, nghĩa là làm việc ngày đêm, trong phi trường, trên máy bay, trên bờ, ngoài đảo, nói chung bất cứ nơi nào có thể. Nhờ vậy mà hôm nay kỷ yếu đã hoàn thành.

Kỷ yếu Nguyễn Ngọc Bích, Tấm Lòng Cho Quê Hương dày 470 trang với sự đóng góp của trên 70 tác giả qua nhiều thể loại. Hình thức có khác nhau nhưng cùng hướng về giáo sư với một tấm lòng trân trọng, tưởng tiếc, nhớ thương.

Kỷ yếu còn là nơi để gia đình  giáo sư ghi nhận và cám ơn những tình cảm của các tôn giáo, cộng đồng, tổ chức, đoàn thể, đồng hương qua nhiều hình thức đã bày tỏ lòng kính trọng đối với giáo sư và chia sớt nỗi buồn cùng tang quyến. Đặc biệt, kỷ yếu đã đăng những bài viết tiêu biểu của giáo sư trong nhiều lãnh vực không chỉ chính trị, văn chương mà cả về âm nhạc.

Ban biên tập và ban kỹ thuật đã cố gắng chạy đua với thời gian để kịp hoàn tất kỷ yếu trong thời gian ngắn, do đó không thể tránh khỏi một vài sơ sót ngoài ý muốn. Một số bài nhận được sau khi nội dung đã chuyển sang phần in ấn nên không có trong kỷ yếu. Kính mong quý vị cảm thông và tha thứ.

Giá phát hành trong nước Mỹ cho mỗi cuốn kỷ yếu kể cả cước phí theo media rate được ấn định là 25.00 dollar.

Để nhận kỷ yếu, xin gởi check hay money order về địa chỉ: Nguyễn-mậu Trinh. P.O. Box 2733 Gaithersburg, MD 20886.
Tại châu Âu xin liên lạc chị Tường An:
Các nơi khác, xin liên lạc với  DS Nguyễn Mậu Trinh theo địa chỉ email:

Sau khi khấu trừ các chi phí ấn hành, toàn bộ số tiền còn lại sẽ được dành để yểm trợ các đề án truyền thông, nhân quyền và dân chủ mà giáo sư theo đuổi khi còn sống.

Mặc dù phần lớn người viết là các tác giả thành danh, kỷ yếu không chỉ là một tác phẩm văn chương nhưng đúng hơn là điểm hẹn của tất cả chúng ta, người viết cũng như người đọc để cùng lắng lòng nghĩ đến giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, một người đã tận tụy với lý tưởng tự do dân chủ của đất nước cho đến hơi thở cuối của đời mình. Giữ lại một cuốn kỷ yếu trên giá sách là giữ lại một kỷ niệm thân thương với giáo sư.

Chân thành cám ơn.
Nhóm Chủ Trương Kỷ Yếu Gs Nguyễn Ngọc Bích, Một Tấm Lòng Cho Quê Hương

               Tuyển tập "Nguyễn Ngọc Bích: Tấm Lòng Cho Quê Hương"
                                                                 Trịnh Bình An                  

                 

Khi Nguyễn Ngọc Bích được hỏi:
"Giáo sư có điều gì nhắn nhủ các thế hệ trẻ Việt Nam?"

Ông đã trả lời ngay:
"Hãy đi tìm Sự Thật về Việt Nam".

Bản thân Nguyễn Ngọc Bích từng thực tập điều này hàng ngày.

Bài nghiên cứu "Chinese Fallacies Regarding The Southeast Asian Sea" ("Những Ngụy Biện của Trung Hoa về Biển Đông Nam Á") – đã được gởi đi nhiều nơi cuối tháng 2, 2016 đưa ra những chứng cứ và nghị luận lật tẩy Năm Ngụy Biện của Trung Cộng đã và đang xử dụng trong âm mưu thâu tóm Biển Đông.

Bài nghiên cứu tuy không dài, nhưng tác giả hẳn phải đọc nhiều tài liệu về lịch sử Việt Nam để sẵn sàng trả lời những câu hỏi hóc búa của các học giả tham dự cuộc Hội Nghị Biển Đông được tổ chức tại thủ đô Manila, Philippines đầu tháng 3, 2016.

Không chỉ là người thành thật với lời nói của mình, Nguyễn Ngọc Bích còn là người chân thành với mọi người ông gặp.

Vì thế, không là điều ngạc nhiên khi tang lễ của ông có tới trên một ngàn người tham dự.

Một số người có cơ hội nói lên cảm tưởng trong tang lễ. Nhưng có rất nhiều người – trên khắp thế giới, cũng muốn bày tỏ niềm tiếc thương trước sự ra đi bất ngờ đến bàng hoàng này. Đó là lý do sự ra đời của Tuyển Tập:
"Nguyễn Ngọc Bích: Tấm Lòng Cho Quê Hương".

Cuốn sách gồm 6 Phần và gần 500 trang:
•    Phần 1: Tiểu Sử GS Nguyễn Ngọc Bích.
•    Phần 2: Tạ Ơn, Phân Ưu, Tiễn Biệt.
•    Phần 3: Những Bài Viết Tiêu Biểu của GS Nguyễn Ngọc Bích.
•    Phần 4: Những Bài Viết Về GS Nguyễn Ngọc Bích.
•    Phần 5: Hình Ảnh trên Chuyến Bay và tại Manila.
•    Phần 6: Hình Ảnh Tang Lễ tại Washington DC.

Tuyển Tập là sự góp tiếng của trên 70 người.

Họ ở các lứa tuổi khác nhau, làm các nghề khác nhau, ở các nơi khác nhau, nhưng cùng tưởng nhớ tới người em, người anh, người bác, người chú, người thày, người bạn, người đồng chí, thân thương đã không hẹn mà … đi!

Chính vì sự đa dạng của Tuyển Tập, nên những ai từng quen biết và thương mến Nguyễn Ngọc Bích sẽ ít nhiều bắt gặp cảm xúc của chính mình trong cuốn sách này.

Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích được biết đến nhiều nhất nhờ những cống hiến bền bỉ và giá trị của ông trong lãnh vực văn hóa Việt Nam.

Người ta gọi ông là "thư viện sống", là "người đa tài", là "người đầy nhiệt tình", là "người quên mình vì việc chung"; thậm chí có người còn hóm hỉnh chế tên cho ông: "Energizer Bunny của Việt Nam", dựa theo hình ảnh chú thỏ hãng pin Energizer, một chú thỏ đánh trống không biết mệt.

Than ôi, thế nhưng làm sao trái tim một người 79 có thể theo kịp sức làm việc gần như không ngừng nghỉ? Cuối cùng, trái tim Ngọc đã ngưng đập.

Có điều, người ta thương mến Nguyễn Ngọc Bích không phải do ông nói được nhiều thứ tiếng, giữ nhiều chức vụ quan trọng, làm nhiều điều nổi bật; mà người ta thương ông vì điều này: Nguyễn Ngọc Bích là một người nhân hậu hiếm có – một “Tâm Thiện” như chính pháp danh của ông.

Nguyễn Phương Uyên tâm sự về một "bác Bích" hiền hòa của cô qua những dòng chữ sau:

"Nói làm sao hết những kỷ niệm! Ngày ấy tôi vẫn là một đứa trẻ non nớt và thiếu kinh nghiệm lúc nào trong lòng cũng hun đúc một niềm khát khao cháy bổng sẽ làm một cái chuyện gì đó hòng góp sức canh tân đất nước. […]
Tuy nhiên, là những gì, làm sao, như thế nào, tôi chưa thể xác định rõ ràng vì vậy tôi có cảm giác lòng mình đầy rẫy những bất an, khó chịu lạ lùng. May thay, cùng thời điểm đó có người giới thiệu cho tôi giáo sư Nguyễn Ngọc Bích với mục đích ban đầu là để giúp tôi học Anh văn.
[…]
Có lẽ sẽ không một ai có đủ kiên nhẫn, thường xuyên ngồi lại để giảng giải cho tôi một cách rõ ràng và có hệ thống về những thắc mắc của tôi như thầy tôi. Ngày hôm nay trong niềm thương nhớ, để không hoài công thầy tôi tự nhủ với lòng sẽ cố gắng học tập và hoàn thành những gì dang dở mà thầy tôi đã khuyến khích."

Nữ sĩ Trương Anh Thụy – người cộng sự thân thiết trong việc xuất bản sách với Nguyễn Ngọc Bích - có lần đã hỏi ông:
“Sau khi anh ra khỏi cõi đời này anh muốn người đời nhớ về anh như thế nào? "

Nguyễn Ngọc Bích nói ngay:
"Là một người yêu nước! "

Rồi ông tiếp:
"Vì yêu nước nên yêu đất, yêu con người, yêu lịch sử, yêu văn hóa, văn thơ,..."

Khi còn tại thế, không ai biết đích xác Nguyễn Ngọc Bích đã từng tham gia bao nhiêu công tác, bao nhiêu hội đoàn, bao nhiêu tổ chức. Mãi tới khi những người từng cộng tác và sinh hoạt với ông viết ra những kỷ niệm của họ trong Tuyển Tập "Nguyễn Ngọc Bích: Tấm Lòng Cho Quê Hương" người ta mới có thể thấy được phần nào những cống hiến của ông cho đất nước, cho dân tộc.

Khi còn tại thế, Nguyễn Ngọc Bích nhận nhiều khen ngợi và cũng không ít chê trách. Phải chăng, câu nói của ông rồi đây sẽ được áp dụng cho chính ông:
"Hãy đi tìm Sự Thật về Nguyễn Ngọc Bích"

Tuyển Tập "Nguyễn Ngọc Bích: Tấm Lòng Cho Quê Hương" chính là bước mở đầu nói lên những sự thật về ông, nhất là với những thế hệ trẻ chưa từng biết đến Nguyễn Ngọc Bích.

***
Chú Thích:
Nguyễn Ngọc Bích: Tấm Lòng Cho Quê Hương
• Sẽ được phát hành trong ngày "Tưởng Nhớ GS Nguyễn Ngọc Bích" tại nhiều tiểu bang Hoa Kỳ và Châu Âu vào Thứ Bảy 14 tháng 5, 2016.
• Ấn phí: 25 usd (trong Hoa Kỳ).
Mọi chi tiết xin liên lạc:
• Tại châu Âu: Tường An
Email:
• Tại Hoa Kỳ: Nguyễn Mậu Trinh
Địa chỉ: P.O. Box 2733, Gaithersburg, MD 20886, USA
Email: – Phone: (301)461-8490
• Kỷ Yếu Nguyễn Ngọc Bích
Email:

                                        

                                                     Trịnh Bình An & Nguyễn Ngọc Bích

             Tưởng niệm Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích nhân dịp 49 ngày mất
                                       Nguyên Huy/Người Việt - Tuesday, May 17, 2016

WESTMINSTER, California (NV) - Trưa Thứ Bảy, 14 Tháng Năm, tại Viện Việt Học, Westminster, ba tổ chức trong cộng đồng người Việt ở Nam California đã cùng nhau làm lễ tưởng niệm Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích nhân dịp 49 ngày mất của ông.

Ba tổ chức này là Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam, Viện Việt Học, và Việt Nam Cộng Hòa Foundation.


Giáo Sư Nguyễn Thanh Trang nói về cố Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích. (Hình: Nguyên Huy/Người Việt)

Hai MC Thụy Vy và Nguyễn Minh thuộc Viện Việt Học mở đầu buổi lễ với phần nói về tiểu sử của cố giáo sư trước bàn thờ của ông được đặt trang nghiêm trên sân khấu.

MC Nguyễn Minh cũng nhắc đến một số kỷ niệm về vị giáo sư mà sự ra đi đột ngột của ông đã làm xúc động hầu như mọi giới trong cộng đồng người Việt hải ngoại.

Ðiều đó được Luật Sư Ðoàn Thanh Liêm minh chứng sau đó qua một cuốn sách mới xuất bản thu góp được gần 50 bài viết về cố giáo sư từ khi tin tức về sự ra đi đột ngột của ông được loan tải cả trong giới truyền thông Việt ngữ và Anh ngữ.

Tất cả những bài viết ấy đã nói lên sự ưu ái quan tâm của cộng đồng người Việt hải ngoại đối với cố giáo sư.

Phát biểu trong buổi lễ này, Giáo Sư Nguyễn Thanh Trang, thuộc Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam, cho biết ông và cố Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích quen biết nhau từ ngày còn là du học sinh ở Hoa Kỳ, mà khi ấy người Việt ở Mỹ chỉ khoảng 200 người. Nhưng vào những dịp lễ lạt, cái cộng đồng nhỏ bé ấy lại tụ hội về với nhau và sinh viên Nguyễn Ngọc Bích khi ấy đã đóng góp nhiều công sức vào việc tổ chức các buổi gặp gỡ này.

Ông Trang kể tiếp: “Thời cuộc biến đổi, sau Tháng Tư, 1975, chúng tôi lại gặp nhau tại hải ngoại và ngay từ những ngày đầu tiên anh Nguyễn Ngọc Bích đã hăng say lao vào công việc gìn giữ văn hóa Việt và tranh đấu tự do dân chủ không Cộng Sản cho quê hương đất nước. Anh là một trong những người ráo riết vận động Quốc Hội Hoa Kỳ thông qua dư luật thiết lập đài Á Châu Tự Do (RFA) mong qua phương tiện này sẽ gửi được những tiếng nói của người Việt tự do về nước. Ðến khi Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam được hình thành, anh Bích đã là cố vấn nòng cốt cho tổ chức cho đến ngày anh bỏ bạn bè ra đi.”


Ðồng hương đứng niệm hương trước bàn thờ cố Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích. (Hình: Nguyên Huy/Người Việt)

Kết luận bài tưởng nhớ đến cố Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích, ông Trang nhận định: “Sau hơn 50 năm từng sát cánh với anh, tôi có thể khẳng định cùng quí vị rằng Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích là một nhân tài quí hiếm, một trí thức uyên bác và là một người bạn tốt, trung hậu. Nhưng quan trọng hơn hết, ông là một chiến sĩ chống Cộng kiên cường, đã trọn đời dấn thân đấu tranh vì lý tưởng phục vụ dân tộc và tổ quốc cho đến hơi thở cuối cùng.”

Tiếp lời Giáo Sư Nguyễn Thanh Trang, cô Kim Ngân, đại diện Viện Việt Học, nói về những đóng góp trên phương diện văn học của cố Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích mà cô cho là rất to lớn.

Cô nói: “Ngay từ ngày Viện Việt Học được thành lập 2000, đến nay đã 16 năm, cố Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích đã tham gia tích cực vào ban giáo sư của viện, nhận làm trưởng ban dịch thuật Việt Anh, Anh Việt, làm diễn giả trên 20 đề tài về văn hóa, giáo dục, văn minh, ẩm thực Việt Nam. Giáo sư cũng là một trong bảy tác giả quyển 'Tự Ðiển Chữ Nôm Trích Dẫn,' một công trình văn hóa dài sáu năm của viện. Ngoài ra, giáo sư cũng là người vận động tài chánh cho viện đồng thời đứng mời một số diễn giả đến thuyết trình trong các hội nghị chuyên đề như Hội Nghị Tiếng Việt, Hội Nghị Sử Học, Hội Nghị Quốc Tế Về Tiếng Việt - Lịch Sử và Giảng Dạy...”

Nhiều đại diện các hội đoàn và tổ chức sau đó cũng đóng góp đôi lời tưởng niệm, nhắc đến những công trình hoạt động của cố Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích trên nhiều phương diện.

Trong suốt buổi tưởng niệm, ban Tù Ca Xuân Ðiềm đã đóng góp nhiều bài nhạc tâm ca tha thiết nhắc đến quê hương đất nước, điều mà cố Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích hằng thiết tha, trăn trở khi còn sinh tiền.

 

               LỄ TƯỞNG NIỆM GS NGUYỄN NGỌC BÍCH Ở PARIS (Youtube) - PV Tường An

                       Pháp: Tưởng Niệm Cố Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích

PARIS (VB) -- Một buổi lễ tưởng niệm trong dịp 49 ngày từ trần của cố Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, do nhà báo Ca Dao tổ chức tại chùa Khánh Anh Bagneux, Pháp quốc, hôm 14-5-2016 đã có sự tham dự của khỏang 50-60 nhân sĩ, trí thức, văn nghệ sĩ.

Trong số người tham dự cũng có nhà văn Hồ Trường An, nhà bình luận Từ Thức, nhà văn Vũ Thư Hiên, nhà báo Bùi Tín...

Trong các cựu sinh viên thời Tổng Hội Sinh Viên VN tại Pháp những năm trước 1975 thấy có Lê Tài Điển, Huỳnh Hùng, Nguyễn Gia Kiểng...

Tiếp theo ông Nguyễn Kim Cương, một người cháu của GS Nguyễn Ngọc Bích, đại diện tang gia có lời tạ ơn và phát biểu, đặc biệt có một số chi tiết về cố Giáo sư ịt được biết hay nhắc tới.

Bài phát biểu của ông Nguyễn Kim Cương như sau:

Kính thưa
Quý vị đại diện các Hội đoàn, Quý thân hữu,
Nhà Phật đã dậy chúng ta câu “Hữu sanh, hữu tử, hữu luân hồi”. Vẫn biết sanh tử là luật tự nhiên của Tạo Hóa, nhất là ở cái tuổi tám mươi, cái tuổi đã được coi là ngưỡng cửa của thượng thọ. Sự ra đi ở tuổi đó thường chỉ để lại cho gia đình họ hàng bạn bè thân thuộc ít nhiều thương nhớ, ít nhiều luyến tiếc khi cùng nhau ôn lại những kỷ niệm vui buồn, những thành quả tốt lành trong đời người quá cố.

Nhưng trong trường hợp Ô. Nguyễn Ngọc Bích, chúng tôi cảm thấy sự ra đi của Ông đã để lại một cái gì khác hơn nữa, một tình cảm khó diễn tả, một tâm tư thật đặc biệt cho gia đình, họ hàng cũng như cho bạn bè, thân hũu, qua những bài điếu văn bày tỏ cảm xúc của những người hoặc đã biết Ông từ mấy chục năm, hoặc chỉ mới quen gần đây.

Ô. Bích đã giã từ chúng ta một cách quá ư đột ngột. Mới trước đó khoảng hai tuần, Ông vừa bay sang California để giới thiệu bộ sách sử VN của một người bạn. Ông vẫn khỏe mạnh, giọng nói sang sảng, nụ cười tươi sáng. Sau đó nghe tin Ông sẽ sang Manila để họp tranh đấu cho chủ quyền của VN trên các quần đảo HS-TS. Và ngay sau đó thì...tin dữ đến. Chắc có nhiều người cũng đã ở vào hoàn cảnh “tin dữ đi mau, tin họp đi sau...”.

Là một người cháu của Ô. Bích, cảm giác đầu tiên của tôi khi nhận được hung tin từ Hoa kỳ là bàng hoàng, xúc động và thương cảm trước sự ra đi bất ngờ của một người Chú thân quý. Rồi xúc động từ từ nhường chỗ cho trống vắng, cho mất mát, hụt hẫng, khi nhìn lại những việc Chú đã làm, bao nhiêu việc còn dang dở, mà người cột trụ, người có nhiều khả năng, người đắc lực, nhiều tâm huyết lại ra đi...
Nhưng sau đó, khi đã bình tâm lại được, thì tôi cảm thấy khâm phục, khâm phục tư cách, con người khà ái của Chú, khâm phục sự nghiệp lớn lao của Chú, một sự nghiệp khó ai có thể nghĩ là một cá nhân có thể làm nên vì nó bao gồm nhiều lãnh vực to tát khác nhau như thơ văn, giáo dục, truyền thông, phiên dịch, ngôn ngữ, phim ảnh, âm nhạc, xã hội, chính trị v.v.

Càng khâm phục lại càng cảm thấy thương tiếc, vì con người đã làm nên sự nghiệp đồ sộ đó lúc nào cũng hiền hòa, bao dung, cởi mở, sẵn sàng giúp người, giúp đời một cách hăng say, dấn thân trọn vẹn, không nề hà công sức cho dù tuổi đã cao.
Hôm nay, chúng ta gặp nhau đây để tưởng niệm Ông Nguyễn Ngọc Bích nhân lễ 49 ngày cùng với các thân hữu khắp nơi trên thế giới, để cùng nhau ôn lại những kỷ niệm với Ô.Bích, trao đồi một vài khía cạnh về cuộc đời, sự nghiệp Ô.Bích. Mỗi người trong chúng ta chắc sẽ góp được một phần nhỏ nhoi, vì những việc làm của Ông quá đa dạng, tầm hiểu biết của Ông quá phong phú, môi trường hoạt động cùa Ông quá rộng lớn, còn giới quen biết Ông thì tản mát khắp nơi trên thế giới.

Tôi xin phép được đóng góp vài chi tiết có lẽ ít được nhắc tới về Ô. Bích.

Ông Bích học chương trình Pháp từ nhỏ, ở trường J.J. Rousseau Saigon, hồi đó có tên là Chasseloup-Laubat, trên tôi 7 lớp. Ông luôn là một học sinh xuất sắc về văn chương, sinh ngữ, do đó đã được trường tuyển lựa vào học ban “classique”, ban cổ điển, chuyên về văn chương, cổ ngữ thay vì ban “moderne” chuyên về khoa học như đa số các học sinh khác. Ông đậu Tú Tài pháp ban Triết năm 1956 với Mention Bien. Do đó, ngoài sự kiện Ông thông thạo các sinh ngữ u Châu như Pháp, Anh, Đức, Nga, Y Pha Nho, Ông còn có một căn bản vững vàng về cổ ngữ La Tinh và Hy Lạp. Sau Tú Tài, ông đi du học Hoa Kỳ và chỉ 2 năm sau, năm 1958, Ông đã tốt nghiệp BA, khoa Chính Trị Kinh Tế tại Đại Học Princeton nổi tiếng Hoa Kỳ, thay vì cần phải 3 hoặc 4 năm như trung bình các sinh viên khác.

Nhưng không phải vì chỉ học chương trình Pháp, du học Mỹ, vì biết nhiều sinh ngữ, cổ ngữ Tây Phương là Ông không biết gì, không quan tâm gì tới tiếng Việt, tới sinh ngữ, cổ ngữ Á Châu. Ông đã có rất nhiều bài biên khảo giá trị về thơ văn tiếng Việt, ngữ học tiếng Việt, đã tham gia soạn thảo tự điển chữ nôm, cồ ngữ của VN. Ngoài ra, Ông còn biết chữ nho, tiếng Nhật, tiếng Trung Hoa. Khả năng đặc biệt của Ông về chữ nho, chữ nôm tôi nghĩ có lẽ là do truyền thống gia đình nho giáo. Thân phụ Ông Bích làm Tuần Phủ, đã là tri phủ phủ Kiến Xương thuộc tỉnh Thái Bình và đã được dân làng Phú Mỹ ở Thái Bình lập đền thờ vì nhớ tới công đức đã cứu giúp dân làng. Sau năm 1954, đền thờ này bị nhà cầm quyền phá đi, nhưng đến thời đổi mới, dường như dân làng đã góp công sức xây dựng trở lại để tiếp tục hương khói.

Ông nội Ông Bích và cũng là cụ nội chúng tôi, là một cụ đồ nho, đã dậy chữ nho cho rất nhiều khóa sinh sau đó đã thành danh. Lòng ham thích,yêu mến chữ nho và chữ nôm của Ông Bích như vậy cũng không có gì đáng ngạc nhiên. Và cũng không có gì ngạc nhiên khi chúng ta thấy Ông Bích hát quan họ dễ dàng, say đắm, vì quê quán Ông là Bắc Ninh, làng Yên Mẫn, gần Cầu Lim, cái nôi của điệu hát trữ tình này.

Thời còn là sinh viên, Ông Bích được bạn bè nhớ tới như một người luôn luôn dính liền với một quyển sách đang đọc. Khi đi chơi, lúc ăn uống với bạn bè, khi di chuyển, Ông luôn luôn cầm một quyển sách trên tay, thay vì cầm tay bạn gái như những người cùng lứa. Ông vừa đi vừa đọc, vừa ăn vừa đọc, vừa nói chuyện vừa đọc sách, mà vẫn vui vẻ, không làm mất lòng ai, vẫn được mọi người quý mến. Dù là một đứa cháu kém Ông tám tuổi, ngay từ lúc còn nhỏ, tôi không bao giờ cảm thấy có bức tường tuổi tác ngăn cách giữa chú cháu, và luôn cảm thấy Ông như một người thân cùng trang lứa, có thể hòa đồng, giãi bày cởi mở dễ dàng.

Năm 1972, không hẹn hò gì nhau, hai chú cháu chúng tôi cùng về nước làm việc.Ông về nước với rất nhiều sách. Cả một thư viện ! Tôi có cảm tưởng Ông không mang đồ vật gì khác về theo, ngoài sách ra. Ông lo về Truyền Thông, Giáo Dục còn tôi ở bên Kinh Tế, Kế Hoạch nên cũng ít có dịp gặp nhau trong công việc, ngoại trừ khi giỗ, Tết. Lúc đó là lúc Ông vừa học tiếng Trung Hoa tại Bộ Ngoại Giao, vừa trách nhiệm về Thông Tin Quốc Ngoại, vừa lo thành lập viện đại học Cửu Long.

Vào giữa tháng tư năm 75, khi tình hình quân sự đã nguy ngập, khi di tản đã là vấn đề đầu lưỡi của người dân Saigon, Ông đã được chỉ định đi công tác ở Hoa Kỳ. Ông đã bay sang Hoa Kỳ vào thời điểm đó. Khi thi hành công tác, trước ai hết, Ông biết rõ số phận VNCH đã ngã ngũ. Nhưng khi xong công tác, Ông đã đáp chuyến máy bay dân sự chót từ Hoa Kỳ về lại Saigon ngày 27 tháng tư năm 1975 đề phúc trình. Phúc trình cho ai vào thời điểm đó, lúc rã ngũ, tan hàng? Có lẽ Ông không cần biết. Chuyến trở về của Ông làm tôi bất ngờ và nể phục. Vì là người trong gia đình, tôi biết lúc đó Ông không hề có nhu cầu phải trở về để lo toan cho người thân di tản. Ông có rất nhiều anh chị em đang sống tại Saigon, đều là những người quen nhiều biết rộng, có phần hơn Ông, và việc Ông trở về VN ngày 27 tháng tư năm 1975 chắc chắn không giúp ích gì thêm cho việc tìm đường di tản cho gia đình. Và Ông cũng không trở về để mưu cầu một chức vụ mới nào vào lúc tranh tối tranh sáng, vì lập trường của Ông luôn rất minh bạch, như quãng đời của Ông sau 1975 đã chứng minh. Ở trong hoàn cảnh đó, Ông có đầy đủ lý do để ở lại Hoa Kỳ sau công tác, chẳng hạn như để đón tiếp hữu hiệu hơn những người sang tỵ nạn. Nhưng với tinh thần trách nhiệm cao của một người cán bộ, đã xong công tác thì phải trở về phúc trình, Ông đã lưạ chọn trở về nước lúc dầu sôi lửa bỏng.

Giản dị và trong sáng. Như tâm hồn Ông.
Thẳng thắn và can trường. Như con người Ông.

Sau năm 1975, Ông sống thế nào, đã làm những gì, lập trường ra sao, mọi người trong chúng ta cũng đều đã rõ. Theo thiển ý, Ông đã có hành xử của một “Kẻ Sĩ” đích thực, như Nguyễn Công Trứ đã miêu tả :

“Vũ trụ chi gian giai phận sự" Xin tạm dịch:Việc khó trên đời là phận sự
Nam nhi đáo thử thị hào hùng” Làm trai như vậy thật hào hùng

Đó chính là Ông Bích. Ông không bao giờ từ nan một việc gì, bất kể khó khăn, bất kể Ông đang bận bịu hay rảnh rỗi, đang khoẻ mạnh hay đau yếu, nếu việc đó giúp ích được một chút gì cho cộng đồng, cho đất nước, cho đời, cho văn học. Ai nhờ Ông nhận ngay, làm ngay. Không ai nhờ, Ông cũng xung phong làm. Vì Ông coi đó là phận sự của mình.

Trên địa hạt gia đình, mặc dù họ hàng rộng lớn bị phân tán khắp thế giới, ít có dịp liên lạc, Ông cũng luôn luôn là một người thân đầy ưu ái. Dù đa đoan công việc, lúc nào Ông cũng sẵn sàng mở rộng vòng tay tiếp đón họ hàng phương xa tới, với nụ cười hiền hòa thắm thiết, xuất phát tự trong tâm, đúng như Pháp Danh Tâm Thiện Đức Phật đã ban cho Ông. Và Ông không bao giờ quên dành chút thời giờ thăm hỏi bà con họ hàng khi có dịp tới một nơi nào. Nhưng Ông không bao giờ quên công việc sưu khảo, tìm kiếm, thu thập các tài liệu cổ liên hệ tới VN tản mác khắp thế giới. Một lần từ Hoa Kỳ qua Pháp, Ông nói với tôi sẽ phải ghé qua Espagne. Không phải để coi đấu bò hay tắm biển như mọi người, mà để tìm tới mấy tu viện, để tham khảo một số tài liệu cổ về VN do các giáo sĩ người Y Pha Nho mang về lúc qua VN truyền đạo vào thế kỷ 18 và 19. Con người Ông Bích là như vậy.

Và tôi càng cảm nhận rõ ràng lẽ huyền diệu của trời đất, vì thấy cuộc ra đi của Ông, dù quá đường đột, bất ngờ, thật ra lại rất đẹp, rất ý nghiã, thật xúc tích như cuộc đời Ông, và thật xứng đáng với con người Ông. Ông Bích đã từ giã cõi đời trần tục này từ trên cao chín từng mây, từ trên tầng thượng, thanh tao, cao cả như nhân cách Ông. Ông ra đi một cách nhanh chóng như Ông vẫn nhanh nhẹn giúp đời, giúp người. Ra đi nhẹ nhàng, bình thản, như tâm tư Ông. Và Ông đã ngã xuống trên đường tranh đấu, trên đường bay hướng về quê hương, hướng về biển Đông, như tâm tư Ông không phút nào nguôi nghỉ.
Sau 74 anh hùng VNCH đã hy sinh cho Hoàng Sa, Ông chính là người chiến sĩ VNCH thứ 75 đã gục ngã cho cuộc đấu tranh dành lại chủ quyền đất nước trên biển đảo.

“Nhân sanh tự cổ thùy vô tử”, Xưa nay hỏi có ai không chết?
Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh” Hãy để lòng son chiếu sử xanh

Tiết khí của một Văn Thiên Tường đời Nam Tống đã được thể hiện sung mãn suốt cuộc đời Ông. Ông đã ra đi, để lại một tấm lòng son sắt với đất nước, không phai lạt với thời gian, và không hổ thẹn với sử xanh. Ông cũng để lại cho hậu thế một sự nghiệp văn hóa đồ sộ cùng tấm gương "tiết khí" của một “kẻ sĩ” chân thực, ngay từ thuở xa xưa đã hiếm hoi, vẫn còn sót lại tới ngày nay.

Và đáng trân quý nhất, Chú đã để lại cho chúng cháu, và cho tất cả những ai mở tâm đón nhận, hình ảnh một nụ cười hiền hòa, thân ái, thể hiện một tinh thần độ lượng, bao dung, và một tấm lòng chan hòa tình thương, thương người. thương đời.
Cháu xin kính viếng Chú đôi câu đối :

Tám Mươi Năm Giữ Vẹn Tấm Lòng Son,
Ngời Gương Ngọc Bích Vị Quê Hương Quản Chi Đầu Bạc Trắng


Vài Chục Quyển Vang Danh Tài Uyên Bác,
Rõ Người Tâm Thiện Tràn Nhân Ái Lưu Mãi Nụ Cười Hiền

Chúng tôi xin đại diện cho gia đình Ông Nguyễn Ngọc Bích có lời cảm tạ Quý đại diện hội đoàn, Quý thân hữu xa gần, đã có lòng tới đây dự lễ tưởng niệm Ông Nguyễn Ngọc Bích vào dịp lễ 49 ngày.

Sự hiện diện của Quý vị là một hỗ trợ tinh thần lớn lao cho gia đình chúng tôi và đặc biệt là niềm an ủi quý giá cho Bà Nguyễn Ngọc Bích là TS Đào Thị Hợi và đồng thời cũng là một khích lệ đặc biệt cho tất cả những ai đã cùng Ông N.N.Bích dấn thân hoạt động trong mọi lãnh vực, ở khắp nơi trên thế giới.

Xin đa tạ.

      

                                  Trần Trung Đạo: TẤT CẢ ĐỀU LÀ THUYỀN

Khi chương trình thăm viếng trong tang lễ Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích đã xong. Một khoảng trống hiếm hoi trong hai ngày tấp nập, đó là lúc mọi người được mời ra ngoài để chuẩn bị lễ di quan nhưng nhân viên nhà quàn chưa đậy nắp quan tài.

Tận dụng khoảng trống đó, tôi lại đứng với anh một chút. Đặt tay lên người anh. Im lặng nhìn anh lần cuối. Anh không còn cười, dĩ nhiên, và tôi cũng không nói. Thời gian chỉ một hai phút nhưng với tôi thật là dài. Biết anh lần đầu vào thập niên 1990 và được anh cho phép gọi bằng anh. Tôi học ở anh quá nhiều nhưng khi anh còn sống chưa bao giờ có một dịp để cám ơn anh dù đôi lời khách sáo, nói chi là một bài viết về kiến thức mênh mông và hành trình hoạt động da đạng của anh.

               

Chúng tôi lái xe suốt đêm. Chiều thứ Sáu nào cũng vậy, xa lộ Boston trở thành một bải đậu xe. Chúng tôi dừng lại ở Exit 11 trên đường I90 West để đón thêm hai anh bạn. Họ đứng bên đường chờ gần hai tiếng đồng hồ. Giữa tháng Ba, mùa đông New England chưa qua hết. Sương đêm đóng một lớp dày trên hai vai áo nhưng không ai than trách. Vài giọt sương trên tóc đâu lạnh bằng cái lạnh của buổi tiễn đưa.

Tôi đến chào chị Bích. Chị vòng tay ôm lấy đứa em từ xa mới về. Bác đứng cạnh bên nhắc nhở chị vài lần sắp đến giờ làm lễ nhưng chị chưa buông tay. Hai chị em đứng yên một lúc khá lâu trong linh thiêng huyền diệu của tình người. Không ai nói với nhau lời nào. An ủi hay chia buồn đều không còn đủ nghĩa. Giữa lúc ồn ào và khói hương nghi ngút nhưng trong lòng nghe tịch lặng làm sao.

Hoa anh đào sắp nở dọc bờ sông Potomac nhưng với chị mùa xuân sẽ mãi mãi không về. Dòng sông của đời chị đang cạn dần và nhánh cây khô sẽ chỉ khô thêm. Một chiếc ghế trước hiên nhà sẽ được xếp lại. Căn phòng sẽ rộng hơn. Người phát thư sẽ không còn giao những gói sách gởi về từ nhiều nơi trên thế giới. Chị không đọc nữa, nếu có chăng chỉ tìm đọc lại những tờ thư cũ đã nhạt màu. Ngọn gió đông phương đã thổi lại phương đông nên nơi chị ở sẽ là những buổi chiều không gió. Những ngày tháng tới chị sẽ sống như một người mất bóng, loay hoay đi tìm một nửa khác của mình. Thương chị rất nhiều khi nghĩ tới ngày mai.

Trong hai ngày thứ Sáu 11 và thứ Bảy 12 tháng Ba, hàng ngàn người đã đến, không chỉ trong vùng Maryland, Virginia, Washington DC mà còn từ Dallas, Houston, California, Ottawa, Boston và nhiều nơi khác tôi không biết hết, để tiễn đưa anh. Trong các trang mạng xã hội, hàng ngàn tin nhắn tiếc thương và chuyển lời kính tiễn hương linh anh. Trong số những người đến có nhiều người chưa hề gặp mặt anh. Tại sao? Anh tài năng đa diện như nhiều người nhắc đến? Anh học cao hiểu rộng? Anh là chủ tịch, lãnh đạo của nhiều tổ chức, hội đoàn?

Không, họ đến chính là để cám ơn tấm lòng của anh đối với quê hương.

Anh đến với mọi người và lắng nghe lời nói của mọi người. Dù là một buổi dạy các sinh viên gốc Việt hát dân ca hay một hội nghị quốc tế về Biển Đông cũng đều được anh quan tâm và chuẩn bị một cách chi tiết như nhau. Anh không ngồi trong phòng lạnh để viết bài đăng báo nhưng dấn thân bằng cách lên đường. Hai năm trước tôi đến Châu Âu và ghé thăm một lãnh đạo cộng đồng. Anh chị chủ nhà mời tôi ở lại và còn nói thêm “Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích cũng ở lại nhà này”. Tôi qua California và ở lại nhà một người quen, chủ nhà cũng nói, “Phòng anh ngủ là phòng dành cho khách, giáo sư Nguyễn Ngọc Bích cũng mới ngủ ở phòng này”. Tôi đến Dallas cũng vậy, nhà của Bs Nguyễn Văn Hào, một người quen chung là nơi chúng tôi trọ suốt thời gian ở đó. Tuy nhiên, trên hành trình vô cùng chông gai anh đã bước lên, bên cạnh những ủng hộ, thân tình, kính trọng cũng có rất nhiều điều tiêu cực đến với anh. Tiêu cực được hiểu là những lời phê bình vượt giới hạn đạo lý và đạo đức của con người. Dù khen hay chê, cuối ngày, trên môi anh vẫn nở một nụ cười bao dung và thanh thản.

Anh là bậc đạo sư, bậc thầy của tôi vì anh đọc những lời tiêu cực mà vẫn an nhiên. Với tôi, để được bình an, tôi phải tránh xa những vùng tiêu cực. Đức tính bao dung, cảm thông và tự tại đó đã làm Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích trở thành chiếc cầu của những người yêu nước Việt đang cố tìm một điểm chung để ngồi xuống với nhau. Muốn gì, trước hết phải ngồi xuống và biết lắng nghe. Chiếc cầu đó vừa gãy và sẽ còn rất lâu hay có thể không một người nào thay thế được.

Nhắc đến chiếc cầu, tôi chợt nhớ câu chuyện về cụ già Dupont ở Thụy Sĩ. Mỗi đêm trong suốt hai mươi mùa đông cụ đã cắm một chiếc lều bên cầu Lausanne để tìm cách cản ngăn những người bị bịnh trầm cảm tự tử cho đến ngày cụ qua đời. Tương tự, anh Nguyễn Ngọc Bích, suốt bốn mươi mốt năm đã dâng hiến cuộc đời cho lý tưởng tự do. Rất nhiều người tự hào về lý tưởng nhưng không bền bỉ và tận tụy như anh và chỉ lý tưởng khi nào chính họ không bị phê bình, phán xét.

Anh cũng là người như tất cả chúng ta, mang theo trong máu các đặc tính tốt xấu từ lúc sinh ra nhưng hơn nhiều trong số chúng ta là anh tha thứ. Anh tranh luận khi cần tranh luận nhưng với một tâm trong sáng, không hận thù và nhất là biết khi nào dừng lại. Trong Phật giáo, tôn giáo của anh, đó là hạnh nhẫn nhục. Người cầu đạo cần nhẫn nhục để đắc đạo cho bản thân mình, anh nhẫn nhục để hoàn thành mục đích cao cả của đời anh là mang lại tự do dân chủ nhân bản do dân tộc Việt Nam. Câu chuyện về thiền sư Hakuin khi bị hàm oan đã nói “Thế à” và khi được giải oan cũng chỉ nói “Thế à” có thể chỉ là một bài giảng theo cách “oan ức không cần biện bạch” thuần túy về thiền học để dạy người học đạo về hạnh nhẫn nhục. Anh không cần học bài giảng đó bởi vì “Thế à” vốn đã là cách sống thật của anh.

Giữa thập niên 1990, khi chúng tôi, một nhóm chuyên viên trẻ, đến vấn kế vận động quốc hội Mỹ về nhân quyền, anh khuyên nên thành lập các ủy ban nhân quyền, càng nhiều càng tốt và không nhất thiết phải đông người vì chính phủ hay quốc hội Mỹ có thể không quan tâm đến cá nhân một cử tri nhưng một ủy ban thì là chuyện khác. Cũng từ quan điểm đó, những đoàn thể, tổ chức mà anh thành lập hay lãnh đạo, đều là những chiếc ghe anh mượn để tìm cách đưa đất nước sang bờ tự do dân chủ. Anh ra đi rất nhẹ nhàng, nhanh chóng, thảnh thơi bởi vì anh trả lại chứ không vác theo những chiếc thuyền gỗ nặng nề như vài người khác.

Những năm sau này, tôi may mắn được gần gũi anh nhiều. Sau những bữa cơm, bên những tách trà, nhiều khi hết chuyện tích cực để nói, chúng tôi đem chuyện tiêu cực ra để “giải lao”. Khi tôi đem một quan điểm của người nào đó khác với quan điểm của anh ra bàn, câu mà tôi nghe nhiều nhất ở anh là “Các anh đó cứ ….”. “Các anh đó cứ cho rằng tôi ham danh, ham quyền chức”. “Các anh đó cứ phê bình tôi thay đổi quan điểm, lập trường chính trị”, “Các anh đó cứ chưa đọc nội dung đã vội kết luận” v.v… Bao giờ anh cũng dùng câu “Các anh đó cứ”, rất ít khi nào tôi nghe anh nhắc đích danh một người nào. Anh vô cùng trí thức vì kính trọng nhân cách của mọi người dù trong đó có người không đồng ý với anh. Một trong những bài học anh để lại cho các thế hệ Việt Nam là bài học về nhân cách.

Một danh ngôn quen thuộc “Hãy sống như anh sẽ chết ngày mai và học như anh sẽ không bao giờ chết”. Anh sống đúng với nội dung câu nói đó. Anh nghiên cứu và viết về mọi thứ kể cả về thức ăn, một lãnh vực mà anh không quan tâm lắm nhưng vẫn viết bởi vì có ích cho người khác. Anh chạy đua với thời gian vì hơn ai hết anh hiểu sức khỏe của mình có hạn tuy nụ cười vẫn tràn đầy, tinh thần vẫn lạc quan. Là một cựu hướng đạo sinh, anh nhảy cò cò với các cháu một cách hồn nhiên nhưng dĩ nhiên anh biết sinh trụ dị diệt là định luật không ai tránh khỏi.

Khi quan tài anh hạ xuống trời sương mù nhưng không một giọt mưa hay tiếng khóc. Mọi người dường như đã nuốt nước mắt ngược vào lòng. Giờ phút cuối cùng, bác Nguyễn Văn Đặng của Hội Cao Niên, thổi bài Ngày Về của Hoàng Giác để “Anh Bích nghe”. Anh Bích không còn nghe nữa mà đã về quê hương nhưng tiếng kèn còn vang vọng trong tâm hồn của những người còn lại. Trong nỗi đau thường có mầm hạnh phúc. Tiếng kèn xúc động của bác Đặng cũng là lời nhắc nhở mọi người hãy sống một cuộc đời như anh Bích cho quê hương, đất nước và tình người để rồi ngày cuối của cuộc đời mình, sẽ được tiễn đưa trong tiếc thương và trong tình cảm đậm đà như thế.

Tôi vẫn còn là đứa bé mồ côi. Những gì tôi biết, tôi hiểu, tôi viết phát xuất từ những lời khuyên nhủ, khuyến khích của những người như anh. Khi anh khen tôi, tôi hãnh diện và sung sướng nhưng không phải với tư cách một nhà văn hay nhà thơ cùng vuông chiếu mà là một đứa con, một học trò. Tôi cám ơn những người đi trước không bằng diễn văn đầy những tĩnh từ bóng bẩy nhưng trong tận đáy lòng tôi dòng suối tình thương vẫn chảy êm đềm. Bên dòng suối đó, có anh từ trên cao nhìn xuống và bên dòng suối đó anh vẫn còn sống, ít nhất cho đến ngày tôi cũng sẽ ra đi.

Trần Trung Đạo

                        

                        (Thư họa Vũ Hối, thơ Phan Khâm - trang 299 trong Tuyển Tập Nguyễn Ngọc Bích)

                                        Phan Khâm & Vũ Hối


                                    Nguyễn Ngọc Bích: Một cái chết rất đẹp

                        

Phan Thanh Tâm (Danlambao) - Nhà trí thức dấn thân Nguyễn Ngọc Bích đã có một cái chết đẹp khi anh lìa đời ngày 3/3/16 trên chiếc phi cơ bay hướng về quê hương để đến Manila thủ đô của Phi Luật Tân nhằm trình bày về việc bảo vệ quyền lợi quốc gia và lợi ích dân tộc Việt Nam trong các buổi hội thảo của Tĩnh Hội/Họp Mặt Dân Chủ lần thứ 15 và Hội Nghị về tình hình Biển Đông Nam Á lần thứ hai do bốn tổ chức dân sự gồm hai Việt HMDC, VOICE và hai Phi US Pinoys for Good Governance, Pinoy Patriots United Movement tổ chức; có sự tham dự của một số sinh viên Phi, và sinh viên Việt đang du học tại Manila.

                             

                                     Bút tích của cố Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích (1937-2016)

                                  Quốc Thiều Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ - G major (mp3)

Anh Bích đã chết quá bất ngờ, quá đột ngột - có người ví như một tráng sĩ ngã gục trên mình ngựa khi ra trận tiền – đã khiến những người quen biết anh sững sờ, hụt hẫng, tiếc thương không nguôi. Đây là sự mất mát to lớn cho cộng đồng, cho Việt Nam vì anh là một chiến sĩ văn hóa hàng đầu của đất nước. Không ai có thể thay thế anh được. Cái quan luận định. Đúng vậy. Sau khi anh qua đời tất cả những ngôn từ hay nhất đều gom về gởi tặng anh. Hãy xem lại buổi tang lễ; hãy đọc các phân ưu, chia buồn và các bài viết của nhiều người, nhiều giới trên các phương tiện truyền thông khắp thế giới.

Lẽ dĩ nhiên cũng có lẻ tẻ vài lời dèm pha, dị nghị. Thay vì ngắm cái vẻ rực rỡ, kiêu sa của đóa hoa hồng những người này lại vạch lá tìm sâu. Họ thấy gai. Hóa hồng nào không gai. Nhân vô thập toàn. Anh Bích không phải là thánh nhân. Anh có cái tên vận vào người. Đá nào quí hiếm bằng đá Ngọc Bích. Anh lại có bút hiệu và pháp danh thể hiện tấm lòng tha thiết với quê cha đất tổ: Tâm Việt và Tâm Thiện. Hiếm thấy một trí thức được cộng đồng quí mến, theo dõi và đau buồn khi nghe hồn thiêng anh Bích, một người hoạt động nổi tiếng trong nhiều lãnh vực, đã thoát bay lên giữa không trung bao la vào cõi hư vô.

Trở về Minnesota từ Manila tôi nhận được số báo đặc biệt về cố Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích do bà Chủ nhiệm Hoa Thạnh Đốn Việt Báo, Giang Hữu Tuyên gửi tặng. Nhà báo Phạm Trần thực hiện phần bài vở nhằm chia buồn cùng bà Quả Phụ Đào Thị Hợi và Gia Tộc Nguyễn Ngọc. Tờ báo cho thấy cảm tình sâu đậm của đồng hương đối với người quá cố. Tôi hay tin anh Bích từ trần qua anh Đoàn Viết Hoạt khi vừa bước vào khách sạn. Tôi đến Phi để cùng dự họp với anh chị trong HMDC và Voice của Trịnh Hội.

Nhà báo Ca Dao cho biết thêm anh chị Bích, anh Đoàn Viết Hoạt và Ca Dao cùng bay trên chuyến bay định mệnh TK086. Gặp nhau ở phi trường Istanbul, anh Bích vẫn bình thường, nhanh nhẹn, chỉ có thỉnh thoảng ho. Lên máy bay khoảng hai tiếng đồng hồ thì anh đi toilet, than mệt. Chị Hợi xức dầu, kêu tiếp viên tới. Sau một lúc thì chị Hợi thấy miệng anh Bích cứng. Bác sĩ trên máy bay tới làm CPR trong độ 15 phút thì anh Bích ra đi. Chị Hợi và Ca Dao đã niệm “A Di Đà” cho anh Bích. Một người khách trên máy bay thắp một ngọn nến. Lúc đó, còn bay bảy tiếng nữa mới tới Phi.

Tổ ấm gia đình

Trước 1975 anh Bích là Tổng Giám Đốc Việt Nam Thông Tấn Xã (Viet Tấn Xã) chef của tôi, nhưng tôi không có dịp giao tiếp trực tiếp với anh. Sang đây nhờ các sinh hoạt trong cộng đồng tôi mới hay gặp anh. Tôi nói anh là một trí thức dấn thân vì anh không trùm chăn, thủ truớc, thủ sau; lo toan danh lợi. Anh chữ nghĩa đầy mình, tốt bụng, khiêm tốn, lạc quan. Ai gõ cửa anh cũng mở, sẵn sàng gánh vác mọi việc nếu có yêu cầu. Lúc nào anh cũng bận bịu, lo hết chuyện này, đến chuyện khác. Chưa hề nghe anh phê bình, chê bai một ai. Anh Bích một người không biết nói “NO”.

Tôi có vài lần ở lại nhà anh qua đêm. Một căn nhà thường thường bậc trung. Bày biện chẳng có gì kiểu cách, sang trọng. Chỉ có sách và sách. Khắp nơi, Trên bàn. Trên kệ. Dưới ghế. Trong góc. Đi đâu anh cũng cầm theo một cuốn đọc dở. Lúc nào trống, rảnh rỗi anh đọc tiếp. Anh không chăm sóc mấy chỗ anh ở. Anh có nhiều căn nhà khác. Nhà Giáo dục; nhà truyền thông; nhà biên khảo; nhà phiên dịch; nhà văn hóa; nhà học giả; nhà ngôn ngữ; nhà hoạt động; nhà trí thức, nhà xã hội; nhà chính trị, nhà sản xuất phim tài liệu, nhà xuất bản sách và nhiều căn nhà không tên khác... Cứ đọc tiểu sử của anh thì biết. Đào đâu ra thì giờ để làm nhiều việc như vây? Đó là câu tôi thường đùa hỏi anh như anh em thân tình.

Bên cạnh anh thường có bóng dáng chị Hợi, một người mà anh thường gọi chị là Bé. A home full of love is called house. Đấy là “nhà tôi”: chị Đào THị Hợi Tiến sĩ Giáo Dục. Một căn cứ địa, một hậu cứ an toàn, một chỗ dựa vững chắc của anh. Anh có một tổ ấm gia đình lý tưởng; một nguồn năng lượng vô tận, giúp anh hoạt động không ngưng nghỉ. Chỗ nào cần là thấy anh. Anh Bích đã chết đẹp và sống đẹp. Tôi nhớ sau buổi tưởng niệm ở nhà quàn bên Manila, mọi người lần lượt ra khỏi phòng. Tôi tần ngần, ái ngại. Một mình chị trong phòng với anh Bích. Chị nhẹ nhàng nói: “Tâm đi họp đi. Chúc thành công”. Một người đàn bà phi thường.

Một giai thoại vê anh Bích. Anh em xâu xé gia đình tất phải đổ. “A house divided against itself cannot stand” (Abraham Lincoln, 1858) là đầu đề bài trả lời những phản ứng chống đối bài tham luận Tự Do Ngôn Luận và Tự Do Báo Chí trong đời sống quốc gia và sinh hoạt cộng đồng mà Thẩm phán Phan Quang Tuệ đã đọc ngày 22/7/ 2012 tại Saint Paul, Minnesota. Thẩm phán Tuệ nhờ anh Bích coi lại gấp những câu dịch tiếng Anh, tiếng Pháp của mình trước khi phổ biến. Anh Bích hơi phàn nàn: “ông ép tôi quá”. Thế nhưng, không ngờ hôm sau anh Bích gởi lại và sửa cho các câu của Phan Quang Tuệ, kể cả cái tựa, khiến tác giả bài trả lời phải thốt lên:” bái phục; anh Bích là sư dịch”.

Dại dột hay hoang tưởng?

Ngoài ra, có thấy anh Bích đến Minnesota hồi tháng 11/2012 ra mắt phim Hồn Việt, Quốc Ca, Quốc Kỳ VNCH lần đầu tiên sau hơn một năm thực hiện mà anh là nhà sản xuất (producer) mới thấy lòng của anh đối với quốc gia đã bị Cộng sản thôn tính. Đây là cuốn phim có nhiều hình ảnh thực đã khiến nhiều người khóc vì nó đã làm sống lại một thời đã qua. Cuốn phim tài liệu thành công vì đã chiếm kỷ lục về nhiều người xem; đã có hai versions Anh Việt. Anh Chu Lynh một thành viên đồng sáng lập Việt Nam Film Club với anh Bích tháng 10/ 2010 cho biết, ngoài phim Hồn Việt, anh Bích còn đóng góp vào việc thực hiện nhiều phim tài liệu và phỏng vấn khác.

Anh Bích chẳng những đã giới thiệu thơ văn xưa và nay của VN ra thế giới và làm sống lại cái hồn của VNCH, anh còn muốn người Việt Nam hiểu rõ hơn cái hồn của nước cờ hoa, nơi anh đã chọn làm quê hương thứ hai và đã sống hơn nửa đời người. Lời bài quốc ca The Star-Spangled Banner của Francis Scott Key, được Quốc Hôi Hoa Kỳ chính thức công nhận ngày March 3, 1931. Ngày March 3 cũng là ngày anh Bích lìa đời. Cách đây hơn mười năm anh gởi cho tôi bản dịch Ngọn Cờ Hoa. May mắn thay tôi còn giữ. Xin trình làng bút tích anh ở đầu bài để chúng ta còn có một cái gì cụ thể nhớ anh.

Vài năm gần đây anh Bích lao vào mặt trận chính trị. Theo anh, nếu chỉ làm văn hóa không thôi thì hóa ra mình vô tình trước những suy vong của nước non. Phần khác, anh nặng lòng với VNCH từ hồi còn là sinh viên du học. Thập niên 60, các cậu, các cô ra đi từ miền Nam đa số đều thân cộng, thiên tả hay thờ ơ, anh đã dấn thân tranh luận về hai chế độ miền Nam và miền Bắc với nhóm phản chiến ở các đại học Mỹ. Trong một bài báo “Trở Lại Hiệp Định Paris: Nên Chăng?”, viết xong đêm 18/1/2013, tại Đồng Xuân, Bang Trinh-nữ, Hoa-kỳ-Quốc anh đặt câu hỏi “Khó là chắc nhưng có phải là “dại dột hay “hoang tưởng” không?”.

Anh cho rằng, Một hiệp-định quốc-tế, thật ra, không bao giờ tự nó chết cả. Ở đây, có tới hai hiệp-định quốc-tế để ủng-hộ cho cuộc đấu tranh chính-nghĩa của ta, Hiệp-định Hòa-bình Paris 1973 (27/1/1973) và Định-ước Quốc-tế đảm bảo cho việc thực-thi Hiệp-định đó (1/3/1973). Trở lại Hiệp-định Paris có nghĩa là vào năm 1973, ít nhất cũng đến tháng 4/1975, là có một thực-tế do Hiệp-định Genève đẻ ra, đó là đã có hai quốc gia VN với hai thể-chế khác nhau. Hiệp-định Paris nhằm giải-quyết vấn-đề thống nhất VN bằng con đường “hòa-bình,” với không bên nào “thôn tính” bên nào.

Anh Bích đã viện ra bốn trường hợp để biện minh cho việc mình làm: trường hợp ông Theodor Herzl và nước Do Thái; trường hợp người Palestinians; trường hợp lịch sử các nước Đông Âu; trường hợp chính phủ giải phóng De Gaulle. Anh nhấn mạnh, nếu nhìn ngắn hạn bốn trường hợp đó thì thấy nó đều hoang tưởng và dại dột; và người thiếu hiểu biết thường cho những người yêu nước là những người dại dột; bỏ nhà cao, vợ đẹp đi làm chuyện không chắc thành công. Anh viết, nhờ ý tưởng dại dột và hoang tưởng của ông Theodor Herzl mà 40 năm sau mới có một nước Do Thái. Anh cũng mạnh mẽ bác bỏ chuyện nói rằng trở lại Hiệp Định Paris là chủ trương tiếp tục chia đôi đất nước.

Triết gia, trăng trối hay trăn trối?

Năm 2014 tôi về Hoa thanh Đốn xem hoa anh đào ở lại nhà anh Bích một đêm. Sáng hôm sau anh đưa cho tôi cuốn Trần Đức Thảo Những Lời Trăng Trối và nói có rảnh điểm cuốn này đi. Tôi ngần ngại. Sách dày hơn 400 trang về một nhà tư tưởng lớn của Việt Nam. Nể anh tôi nhận lời; hỏi anh chừng nào cần bài? Không gấp lắm. Anh trả lời. Theo anh, người Việt mình không thích triết học. Chỉ có triết lý vụn bởi cái tính thực tiễn như loại triết lý “thằng Bờm”. Triết học đòi hỏi những tư duy tập trung, dài hơi, dài hạn để cho cái nhìn trở thành hệ thống. Không phải là ai cũng làm được. Anh thố lộ, hồi trẻ anh có ý tưởng học triết và trở thành triết gia.

Sách phát hành bán rất chạy. Tỏ Hợp Xuất Bản Miền Đông Hoa Kỳ của anh Bích phải tái bản hai lấn. Nhiều người mua đọc vì truớc tới nay đã có nhiều tác giả tây ta viết về nhân vật Hồ Chí Minh riêng cuốn Trần Đức Thảo Những Lời Trăng Trối là cuốn rất đặc biệt vì sách đã “phân tách sư thật về những hành động khủng khiếp” của họ Hồ bởi một triết gia “lỗi lạc của Việt Nam và thế giới”. Năm 1951 ông bỏ Paris về nước sống; đã từng “trải nghiệm gian khổ trong chiến tranh, trong cách mạng” suốt 40 năm. Có nhiều phản hồi về bài điểm sách trong đó có người phê bình về cái tựa. Anh Bích đã gởi cho tôi một điện thư giải thích hai chữ này nguyên văn như dưới đây.

On Tuesday, June 17, 2014 8:04 AM, long <… > wrote:

Thân gởi Anh Phan Thanh Tâm
(và xin nhờ Anh chuyển đến cho những ai thắc mắc),

Về vấn-đề chữ "trăng trối" trên bìa sách TRẦN ĐỨC THẢO thì tôi xin thưa như sau:

Có một ngộ-nhận khá phổ-biến là chữ "trăng trối" phải viết là "trăn trối," nghĩa là chữ "trăng" không có "g." Có lẽ ngộ-nhận này xuất phát từ sự gần như đồng-hóa "trăng trối" với "trăn trở," một chuyện khác hoàn-toàn.

Nếu chúng ta giở từ-điển ra xem, chúng ta sẽ thấy hầu hết các từ-điển đều ghi là "trăng trối," thí dụ:

Việt-Nam Tự-điển của Lê Văn Đức-Lê Ngọc Trụ, trang 1656.

Từ Điển Tiếng Việt của Viện Ngôn Ngữ Học Hà Nội, ấn-bản 1992, trang 1008.

Tự Điển Việt-Anh của Viện Ngôn Ngữ Học Hà Nội, trang 754.

Từ Điển Tiếng Việt của Văn Tân không có "trăng trối" nhưng có "trối trăng," trang 1259.

Vietnamese-English Student Dictionary của Nguyễn Đình Hòa cũng không có "trăng trối" nhưng ở trang 613 có "trối trăng" và nói "xem giối giăng."

Và hầu hết các từ-điển chính-tả Việt-ngữ cũng đều viết "trăng trối."

Không hiểu sao ngộ-nhận "trăng trối" phải viết không "g" có thể phổ-biến đến như thế!

Có hai cách để ta xác-định "trăng trối" bắt buộc phải có "g." Đó là:

Thứ nhất, có lẽ ai cũng dễ dàng đồng-ý "trăng trối" là đảo ngược của "trối trăng," mà "trối trăng" thì không ai viết thành "trối trăn" cả.

Thứ hai, trong tiếng Việt lịch-sử có một sự tương-đồng giữa "tr" và "gi":

trời - giời
trăng - giăng
trả - giả
trao - giao v.v.

Và như vậy thì: trăng trối tương-đồng với giăng giối cũng như trối trăng tương-đồng với giối giăng (không ai nói hay viết "giối giăn" cả).

Mong là các bạn nào thắc mắc đồng-ý với sự phân-tích nói trên.

Và cũng xin Anh Phan Thanh Tâm chuyển giùm giải thích của tôi đến các anh chị em ở Gió O, nhất là nếu Gió O còn muốn giữ sự trong sáng của tiếng Việt! Và có lẽ cũng nên xin Gió O tôn trọng cách viết của tác giả và nhà xuất bản!

Cười nhất là nhiều độc-giả đến Little Saigon Radio (ở Quận Cam) mua cuốn sách xong gọi vào phản-đối chữ "trăng" có "g" trong "trăng trối." Có người còn đi xa đến chỗ đòi trả lại sách và đòi tiền lại! Tôi nói đùa: "Nếu họ đòi thì cứ hoàn trả tiền họ, và để cho họ giữ cái dốt, cái sai của họ."

Thân,

BÍCH
6/17/2014


Một người thầy tuyệt vời

Anh Bích chẳng những lao vào những việc “khó là cái chắc” như anh chủ trương "Trở Lại Hiệp Định Paris" – một việc gây nhiều tranh cãi - mà anh còn làm thầy tại gia. Đó là dạy anh văn qua điện thoại một tuần hai giờ cho một sinh viên ở trong nước hiện bị chế độ chôn vùi vì câu: Tàu Khựa Cút Khỏi Biểm Đông và Đi Chết Đi ĐCSVN. Chuyên dạy lộ ra sau khi anh mất. Anh tình nguyện tu luyện sinh ngữ cho Nguyễn Phương Uyên; vì hay tin, qua đài VOA ngày 20 tháng 1 năm 2014, sinh viên trẻ này bị đuổi khỏi trường và còn không cho học trường nào. Tại tòa, họ chỉ ghi ba năm tù treo, 52 tháng thử thách. Nhưng khi trao bản án họ đã “rất bẩn thỉu ghi thêm vào đó 3 năm quản chế; chôn vùi việc học tập của Uyên”.

Phương Uyên đã tiết lộ trên facebook ngày 3/3/16 rằng, sau khi bị hiệu trưởng Đặng Vũ Ngoạn trường Đại học Công nghiệp thực phẩm buộc thôi học, mặc dù đã tiên liệu trước nhưng cô bị u uất một thời gian. May có một ân nhân, giáo sư Nguyễn Ngọc Bích. Thầy đã an ủi, giúp cải thiện anh văn, kiến thức cho cô. Cô kể lại “Thầy nhắc nhở tôi: "Trở thành một người Cựu tù nhân Lương tâm, làm việc cho lương tâm đó là một điều cao quý. Điều này sẽ có ý nghĩa hơn nếu con có thêm được kiến thức và nghị lực. Hãy rèn giũa mình!". Cô nói, “nghe tin Thầy qua đời, tôi viết để nhớ về người thầy tuyệt vời của tôi”. Những dòng này còn được cô gửi đăng trên cuốn Kỹ Yếu nhân 49 ngày anh qua đời.

Kỷ yều “Tuyển Tập Nguyễn Ngọc Bích: Tấm Lòng Cho Quê Hương” sẽ phát hành ngày 14/5/2016 tại Virginia, San Jose, Orange County, Houston, Dallas, Boston và Paris. Có tới 70 tác gỉa góp bài viết cho tuyển tập. Tin anh Bích lía xa trần thế vì nhồi máu cơ tim là một chấn động cho những người quen biết anh vì anh là một nhân tài, có nhân cách cao quí, rất nhân hậu. Anh học ở trường Tây Chasseloup Laubat Saigon, tú tài triết Pháp, thấm hiểu văn hóa Hoa kỳ, lại thông hiểu chữ nho, tham gia làm Tự Điển Chữ Nôm Trích Dẫn. Tuy đã 79 tuổi thay vì an hưởng tuổi già, thờ ơ mọi chuyên, nhìn mây bay, hoa nở, nghe chim hót; anh lại đi xuôi về ngược; viết lách, dịch thuật không ngưng nghỉ.

Anh Bích là một chiến sĩ văn hóa năng động không chấp nhận bỏ cuộc. Nay anh yên nghỉ ngàn thu tại nghĩa trang National Memorial Park ở Falls Church, Va. Anh không chết chỉ mờ dần thôi; như câu nói của tướng Mỹ Douglas Mac Arthur Old Soldiers never die, They just fade away (những người lính già không bao giờ chết. Họ chỉ mờ dần đi). Tôi vẫn còn nhớ những kỷ niệm với anh và thật khó xóa đi hình ảnh của nhà báo Ca Dao chụp cho thấy thân xác anh nằm bất động dưới sàn phi cơ và đôi giày anh mới mua ở phi trường. Tôi tin anh em bè bạn đã từng sinh hoạt với anh sẽ không bao giờ quên anh và tinh thần Nguyễn Ngọc Bích sẽ như hai câu cuối trong bài Ngọn Cờ Hoa:

Còn còn bay, còn bay mãi mãi
Trên đất nước những anh hùng.

Saint Paul, MN, April 2016
Phan Thanh Tâm
danlambaovn.blogspot.com

              

                       Nguyễn Ngọc Bích, Phan Thanh Tâm                                     Nguyễn Phương Uyên


         MỜI XEM TRANG VỀ GS NGUYỄN NGỌC BÍCH Ở WEBSITE CỎ THƠM - Thực hiện: tháng 3/2016

         LỄ TƯỞNG NIỆM GIỖ ĐẦU CỦA GS NGUYỄN NGỌC BÍCH - THVN-HTD - 5/3/2017


     Vui lòng gởi thêm tài liệu & ý kiến xây dựng về Phan Anh Dũng:

Trang NhàLiên KếtLiên Lạc Tạp Chí Cỏ ThơmLiên Lạc Website
   Copyright © 2007 Cỏ Thơm

Mambo is Free Software released under the GNU/GPL License.

Designed by mambosolutions.com