Cỏ Thơm

TANG LỄ – 13 THÁNG 10, 2025

TANG LỄ – 14 THÁNG 10, 2025

https://cothommagazine.com/wp/wp-content/uploads/2021/08/CoThomHopMatMuaThu-CT82-2018.pdf

******

***********

Lời tiễn biệt Bố Thiệp
Không rõ tự thuở nào, con đã quen miệng gọi bác Thiệp là bố, một người con hằng kính mến và quý trọng.

Bố vẫn âm thầm hiện diện trong mọi sinh hoạt của cộng đồng, luôn nâng đỡ, khích lệ con bằng những lời giản dị mà con vẫn ghi lòng: “Con gái bố thương nhất… với tấm lòng yêu nước, cùng sự nhiệt thành và hy sinh cho tự do, dân chủ của quê hương.”
Con còn nhớ mãi những lần bố đến dự các buổi sinh hoạt do con mời. Dù sức khỏe đã suy yếu, bố vẫn đến — lặng lẽ đến, rồi lặng lẽ ra về…
Bố không nói nhiều, nhưng mỗi lần bố nắm chặt tay con, con đều cảm thấy nơi đó cả tấm lòng thương mến và niềm khích lệ sâu xa.

Nguyện xin Thiên Chúa từ bi đón nhận linh hồn Gioan Lê Minh Thiệp về hưởng phúc nhan Ngài.
Con sẽ mãi ghi nhớ, và nguyện bước tiếp con đường mà bố đã tin tưởng gửi gắm.

Con Quỳnh Trâm

https://youtu.be/AhU3y3mDjR0?si=FOeymjwFX6-42h4R&t=175

********************************************************************************************

TRUYỆN NGẮN “MAY RỦI CUỘC ĐỜI”- LÊ MINH THIỆP – TRANG 162-171 –
ĐĂNG TRONG TẠP CHÍ CỎ THƠM SỐ 109 – PHÁT HÀNH THÁNG 9, 2025

   Bình với tôi là người cùng làng, một làng quê nằm về phía Tây Bắc tỉnh Bình Định.  Năm tôi vào năm cuối Trung học đệ nhất cấp thì anh Bình đã lấy xong mảnh bằng Tú tài toàn phần ban toán.  Như vậy tính ra anh Bình lớn hơn tôi 4-5 tuổi.  Trong làng lúc bấy giờ chẳng có được mấy người học cao như anh hoặc, được học cỡ như tôi cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay.  Tuy cùng làng và biết nhau nhưng rất ít khi gặp nhau và cũng không hề gần gũi vì anh không phải là bạn cùng trang lứa với tôi, anh lại học cao hơn tôi đến 4 lớp, muốn chơi với anh cũng không dám vì lúc ấy ở làng quê, tôi nhìn anh như một người cao sang trí thức, còn mình chỉ là hàng em út.  Khi tôi về Qui Nhơn để bắt đầu của năm trung học thì anh đã học xong lớp cuối tức lớp đệ tứ và đã thi đậu bằng trung học.  Năm đó Bình rời Qui Nhơn và vào tận Nha Trang để học đệ nhị cấp tại trường Võ Tánh.

Từ đó tôi hiếm khi gặp anh Bình, ngoại trừ mỗi năm vào dịp Tết, tất cả học sinh đều được nghỉ đến 10 ngày để về nhà ăn Tết với gia đình và tôi thỉnh thoảng gặp anh trong những ngày như thế.  Tôi cũng được biết nhà anh Bình có vài người bà con thân thuộc và một người chú ruột hoạt động tham gia Mặt Trận Việt Minh, sau năm 1954 họ đều tập kết ra Bắc.  Tuy vậy Bình lại không theo con đường “cách mạng” của dòng họ, nhất là của chú mình.  Sau khi lấy bằng Tú Tài 2, anh làm đơn xin theo học khoá Sĩ quan hiện dịch tại trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt.  Sau 2 năm học tập và huấn luyện gian khổ, anh tốt nghiệp, ra trường với cấp bậc Thiếu uý và được bổ nhiệm về một trung đoàn bộ binh, đóng tại lãnh thổ tỉnh Bình Định.

Giữa năm 1966, tình hình chiến sự trên toàn lãnh thổ bắt đầu gia tăng cường độ. Thêm vào đó tình hình chính trị trên cả nước luôn bị xáo trộn, các cuộc tranh đấu của Phật giáo nổ ra khắp nơi nhất là tại Miền Trung.  Người lính vừa phải ngày đêm ngoài mặt trận chống lại mọi xâm nhập phá hoại của cộng sản, vừa phải tăng cường cho lực lượng cảnh sát để ổn định hậu phương, nhất là tại các thành phố, hầu duy trì và bảo vệ an ninh cho dân chúng để có thể làm ăn buôn bán cũng như việc học hành của con em.

Anh Bình lúc bấy giờ đã là Trung uý đại đội trưởng, đơn vị do anh chỉ huy được biệt phái về bảo vệ an ninh thị xã Qui Nhơn, thường xuyên bố trí lui tới trên các vỉa hè nơi  đường phố.  Nhiệm vụ đơn vị anh và cá nhân anh ngày ngày chỉ có vậy, thỉnh thoảng vào nhà nầy nhà nọ thăm dân hoặc xin nước uống, có khi thăm hỏi chuyện trò với ai đó trong gia đình.  Đây cũng có thể được coi là công tác dân vận hay chiến tranh chính trị, đồng thời một công hai việc vừa thi hành nhiệm vụ vừa để giải buồn trong lúc nhàn rỗi.

Vào một hôm cuối tuần, anh Bình đang đi kiểm tra binh lính, dừng chân trước một căn nhà giữa phố Bùi Thị Xuân thì trời bỗng mưa lớn, anh lại không có áo mưa nên vội chạy vào một căn nhà ngay nơi anh đang đứng, gõ cửa xin trú mưa:
-Có ai trong nhà không, cho tôi xin trú mưa một chút ạ.

Ra mở cửa là một cô gái chừng 17-18 tuổi khá đẹp:
-Dạ xin mời Trung uý vào nhà ạ.

Khi Bình vào nhà thì trong nhà chẳng có ai ngoài cô gái mở cửa.  Tuy vậy cô gái cũng không lấy gì làm e ngại vì người dân nói chung trong thời buổi chiến tranh luôn gần gũi với lính, hầu như nhà nào cũng có người thân trong quân đội và vì thế họ rất quen hình ảnh người lính.  Không những thế người dân đa phần đều thân thiện và yêu mến lính, xem lính như người trong gia đình.  Sau khi bước vào nhà, cô gái vội đi lấy cho Bình một cái khăn để lau nước mưa đang dính ướt trên người, trên mặt và nàng mời Bình cứ tự nhiên ngồi nghỉ.  Sau khi lau khô ráo, Bình ngồi nghỉ chân nơi chiếc sofa nơi góc tường, cuối phòng khách.  Cô gái gợi ý:
-Mời Trung uý ngồi chơi, em đi pha trà nóng cho Trung uý uống đỡ lạnh nhé.
-Thôi, không cần đâu em, Bình vội ngăn lại, anh chỉ ngồi tạm chút thôi mà, hết mưa là anh phải đi làm nhiệm vụ.

Tuy Bình nói vậy nhưng cô gái vẫn vừa đi ra sau nhà vừa nói:
-Không sao đâu, em nghĩ có lẽ mưa còn lâu mới dứt ạ.
-Phiền em phải nấu nước, mất thì giờ.
-Dạ nước sôi có sẵn, pha nhanh thôi, không phải nấu.

Vài ba phút sau, cô gái bưng lên một tách nước trà nóng và mời Bình.  Đón tách trà từ tay cô gái, Bình hỏi thăm:
-Ba mẹ em đâu, chỉ một mình em ở nhà sao?
-Dạ, mẹ em bán ngoài chợ, hôm nay cuối tuần không đi học, em ở nhà một mình.
-Vậy hả, em có thể ngồi nói chuyện chơi, lính hiền lắm, đừng có sợ.

Nhận thấy cô gái thật dễ thương và cởi mở nên Bình không còn giữ vẻ ngại ngùng nữa, chàng bắt đầu hỏi chuyện và gây thân thiện:
-Anh mãi nói chuyện, quên hỏi thăm, xin lỗi em tên là gì?
-Dạ em tên Mơ ạ, em không cần hỏi cũng biết tên Trung uý là Bình mà, phải hôn? Mơ vừa nhìn trên nắp túi áo của anh vừa trả lời.
-Mơ nhanh trí thật, Bình vừa trả lời vừa thêm chút dí dỏm, tên đầy đủ theo khai sinh là Trần Hoà Bình.
-Em có là An ninh hay Quân cảnh đâu mà Trung uý khai báo kỹ thế, Mơ cười vui góp lời.  À, mà Mơ thấy cũng ngộ, tên thì Hoà Bình mà người thì đi vào chiến tranh, đầy đủ súng đạn, không có vẻ hoà bình tí nào. Bình thấy cô gái nói chuyện rất tự nhiên và vui tính nên cũng thấy vui lây, anh bày tỏ cảm nghĩ của mình:
-Tự nhiên vì trời mưa, bất đắc dĩ làm phiền em, ai đời, lính tráng mang súng đạn đột nhập vào nhà dân không hẹn trước như thế nầy thật là không phải, có lẽ cũng đúng là chẳng hoà bình tí nào, may nhờ Mơ rộng lượng không đuổi đi mà sẵn lòng cho tạm trú, thật muôn vàn cảm tạ, không biết làm sao trả ơn em.
-Dạ có gì đâu Trung uý, em chỉ đùa chút thôi, quân với dân như cá với nước mà, với lại đâu có phải đột nhập, có gõ cửa xin phép đàng hoàng mà.
-Cảm ơn Mơ đã nghĩ tốt về lính, hy vọng lần tạm trú ngắn ngủi nầy không làm em khó chịu. 

Thấy cô gái khá lanh lợi và thông minh, Bình không ngần ngại khen một câu vô thưởng vô phạt, vừa để gây cảm tình:
-Em gái rất thông minh, ba mẹ đặt cho em tên Mơ, nghĩa là sống phải có ước mơ, chắc em có nhiều ước mơ lắm phải không?
-Dạ cảm ơn Trung uý quá khen, Mơ bẽn lẽn trả lời và trong lòng vô cùng thích thú với lời khen của Bình, thật ra em cũng chẳng có ước mơ gì đâu ạ.

Câu chuyện qua lại khá vui và dễ thương, Bình nhìn ra ngoài, trời đã hết mưa nên vội đứng lên chào từ giã cô gái để tiếp tục nhiệm vụ:
-Ôi, trời hết mưa rồi, anh phải đi công việc, cảm ơn Mơ đã cho anh những phút giây tạm trú vui vẻ và thích thú, nếu em không có gì e ngại, anh xin có dịp khác được đến thăm Mơ và gia đình nhé.
-Dạ, khi nào rảnh xin mời Trung uý đến chơi ạ, chào Trung uý.

Rời nhà Mơ, Bình vừa thả bộ trên vỉa hè vừa suy nghĩ về cô gái Mơ vừa rồi.  Cô bé đẹp, thông minh và vui tính, tự nhiên chỉ mới qua mấy phút nói chuyện, chàng thấy rất có cảm tình với cô bé và muốn được làm quen nhiều hơn…

Năm đó Mơ đang học Đệ Nhị, nhà chỉ có hai mẹ con, ba của Mơ trước đây làm nghề thầu khoán nên có thể gọi là giàu có, bất thình lình bị bệnh qua đời, mẹ nàng ở vậy, có thêm một cửa hàng buôn bán nhỏ ở chợ và nuôi Mơ ăn học.  Căn nhà mẹ con đang ở, nằm trung tâm thành phố, khá khang trang cộng với tài sản do ba để lại nên nhìn chung: cuộc sống hai mẹ con nàng khá sung túc.  Tuy đầy đủ nhưng có phần đơn chiếc, nhờ nàng có đầu óc thoáng, tính tình đặc biệt vui vẻ, lanh lợi, thông minh và nhạy bén trong giao tiếp nên cũng bớt đi sự buồn bã cô đơn.   Ngược lại tính vui vẻ thông minh trong giao tiếp nhưng học hành thì Mơ không giỏi, không lấy gì là thông minh.  Hết năm đệ Nhị nàng bị rớt Tú tài nên chán không muốn học lại, nàng ở nhà phụ giúp chút đỉnh việc buôn bán của mẹ, công việc chính của nàng là trông coi nhà và nấu ăn cho hai mẹ con.  Vì có nhiều thời gian rảnh rỗi quá nên nàng cảm thấy trống vắng và hay buồn vu vơ… 

Trong thời gian học trung học tại Qui Nhơn, Mơ có quen một anh học sinh lớp đệ nhất cùng trường, tên là Thu và sau đó hai người yêu nhau.  Tuy mối tình của Mơ và chàng Thu thư sinh khá say đắm nhưng cũng chỉ giới hạn ở mối tình học trò mà thôi, hoàn toàn trong trắng, cũng chưa hề có một lời nào gọi là thề non hẹn biển.  Kể ra thì năm đó nàng cũng chỉ học lớp đệ Tứ, nghĩa là tuổi còn quá trẻ để nói chuyện tương lai.  Năm nàng học đệ Nhị thì người yêu phải vào Thủ Đức.  Hai người xa nhau, vừa buồn, thương nhớ người yêu nơi phương xa, vừa cô đơn mà thời gian thì quá rảnh rỗi, hằng tuần chỉ biết viết thư cho người yêu đang thụ huấn tại quân trường và trông đợi thư hồi âm.  Những lúc trống vắng nàng lại nghĩ đến anh chàng Trung uý có tên Trần Hoà Bình, nàng nghĩ nếu thỉnh thoảng có anh ấy chuyện trò cũng vui, bớt nhàm chán và nhìn chung, anh ta trông cũng không tệ, người cũng cao ráo khoẻ mạnh lại có chút địa vị nữa, nàng vừa suy nghĩ vừa tự cười một mình.

Trung uý Bình sau lần xin trú mưa và gặp cô gái chủ nhà tên Mơ, chàng hay nghĩ về nàng.  Mơ đẹp, nói năng lưu loát, vui tính, dễ thân thiện, anh thấy có cảm tình và quyết định làm quen.  Bình nghĩ nếu được làm người yêu cũng tốt, bằng không thì em gái hậu phương để những khi nghỉ phép cũng có nơi ghé thăm hoặc có người để được đưa đi chơi hay tâm sự.  Kể từ đó, những ngày không bận nhiệm vụ, Bình thường ghé nhà thăm Mơ, sau nhiều lần lui tới chuyện trò, hai người đã bắt đầu quen thân và từ đó, mỗi lần gặp nhau, nói chung hai người  đều tỏ ra thân thiện, vui vẻ.  Bình cũng rất đàn ông, lại là bản chất lính, có chút hào hoa.  Mỗi lần ghé thăm, Bình thường có quà cho Mơ.  Dần dần cả hai đều có cảm tình nhau, Bình thực sự thấy yêu Mơ, còn nàng tuy chưa biết có yêu không nhưng rõ ràng là có thích và rất vui mỗi khi được gặp, được chuyện trò với Bình.  Mặc dù hầu hết những lần Bình ghé thăm, chỉ có mỗi mình nàng ở nhà vì mẹ nàng phải trông coi cửa hàng.  Tuy vậy Bình luôn tỏ ra đứng đắn, không hề có bất cứ cử chỉ sỗ sàng nào với Mơ.  Chính yếu tố ấy khiến Mơ kính trọng và có cảm tình hơn.

Nhiều lần Bình ngỏ ý mời Mơ đi chơi, đi ăn hoặc đi xem phim ở rạp, lúc đầu Mơ đều từ chối vì nghĩ đến Thu, nàng sợ đi như vậy chắc chắn Thu sẽ buồn và nàng cảm thấy như phản bội người yêu nơi phương xa, không xứng đáng với tình yêu mà Thu đã dành cho mình. Có lần nàng đã tâm sự thẳng với Bình:
-Cảm ơn anh đã có ý tạo niềm vui cho em, nhưng thú thật là em không muốn đi như vậy, vì em đã có người yêu và không muốn làm tổn thương anh ấy.

Nghe Mơ thổ lộ sự thật, Bình tuy cảm thấy khá buồn, mặc dù anh vẫn tỏ ra tôn trọng tình yêu của riêng Mơ nhưng Bình cũng không hề nản chí:
-Thì mình coi như anh em, có gì mà ngại hả em, chẳng lẽ anh em không thể đi chơi với nhau được sao?

Sau nhiều lần từ chối và với sự kiên trì của Bình, Mơ đã xiêu lòng, nhất là thấy ở Bình, một người tương đối hoàn hảo, có thể nói một người đứng đắn, thật lòng, hào phóng và đặc biệt rất thương mình, thêm vào đó là người có địa vị, một Trung uý có nét oai phong. Tất cả những yếu tố ấy ở Bình khiến nàng nhiều lần thật khó suy nghĩ.  Người yêu thì đang ở xa biền biệt, cũng chưa có gì quá sâu đậm, cả nghĩa đen lẫn nghĩa trắng, sự nghiệp có lẽ không có gì bảo đảm cho tương lai, trong khi đang cô đơn trống vắng, lại có Bình, người vừa đủ điều kiện mà bất cứ cô gái mới lớn nào cũng có thể chọn mặt gởi vàng được, lại biết chiều chuộng, săn đón, làm sao nàng có thể từ chối?

Tình cảm giữa anh lính và em gái hậu phương càng ngày càng thân mật, Bình lui tới với Mơ thường xuyên hơn, bắt đầu đưa nhau đi chơi đây đó, đi ăn nhà hàng và rồi cũng có nhiều lần đưa nhau vào rạp xem phim.  Cũng kể từ đó, thư từ gởi cho Thu càng ngày càng thưa dần, có lẽ nàng không còn thấy thích thú gì viết thư cho Thu nữa.  Hầu hết thời gian của nàng, thường là nghĩ về Bình nhiều hơn, và rồi cũng đến lúc nàng không còn trông ngóng nhận thư của Thu nữa mà thay vào đó là trông ngóng mong được Bình đến chơi hoặc dắt nhau đi xem phim, nàng đã thấy ghiền đi xem phim ở rạp rồi, dĩ nhiên là xem phim có Bình bên cạnh…

Việc gì đến cũng đã đến, và họ đã yêu nhau.  Có nhiều lần Mơ cũng nghĩ đến Thu nhưng không thể từ chối tình yêu của Bình, nàng vẫn còn thương nhớ Thu nhưng không còn sâu đậm nữa, gần như chỉ thoáng qua, tình cảm của nàng bây giờ là Bình, và Thu chỉ còn là bóng mờ trong tâm trí.  Thời gian đầu, nàng còn nhận thư của Thu một cách đều đặn với bao nhiêu lời lẽ yêu thương nhung nhớ, nhưng rõ ràng lời thư không còn thu hút nàng nữa và dĩ nhiên nàng cũng chẳng tha thiết chuyện hồi âm.  Mối tình học trò coi như chấm hết, đành vậy thôi! Nhiều khi Mơ tự suy nghĩ, thấy có lỗi với Thu vì vô cớ phản bội chàng, nhưng cái cảm nhận phản bội không đủ sâu để có thể làm cho nàng hối hận, nàng cho đó là chuyện thường tình, chỉ là tình yêu học trò, chưa hề hứa hẹn hay thề thốt điều chi.  Nàng hy vọng Thu sẽ hiểu và không trách gì nàng.  Sau một thời gian không viết thư cho Thu và nàng không còn nhận thư nào của Thu nữa, nàng hiểu là với đầu óc thông minh như Thu, chắc chắn anh ấy đoán biết điều gì đã xảy ra và nàng thầm cầu nguyện cho Thu mọi điều may mắn.  Với Thu, lúc nào nàng cũng tôn trọng và quý mến anh.  Bất chợt nàng nghĩ ngay đến câu ông bà thường hay nói mà những lúc bình thường nàng không hề để tâm.  Tự nhiên nàng nhớ lại câu ấy mà có khi lại đúng với trường hợp của mình “xa mặt cách lòng”.  Nàng cảm giác hơi rùng mình và chỉ còn ước mong ngày gặp lại Thu, một người rất bao dung và cao thượng mà nàng đã từng yêu và đã hiểu, nàng sẽ quỳ xuống xin chàng sự tha thứ. 

Đúng như suy nghĩ của Mơ về Thu, một năm sau, Thu ra trường, có về lại chốn xưa nhưng không phải tìm gặp nàng mà vì chàng có công vụ được bổ nhiệm về đây trong một thời gian ngắn.  Qui Nhơn lúc bấy giờ chỉ là một thành phố nhỏ, mọi sự việc xảy ra, người dân đều biết, ai đến, ai đi, người ta cũng có thể biết được.  Thu mới về công tác chưa được một tuần thì Mơ tìm đến gặp Thu, nàng ôm anh khóc lóc, im lặng không nói gì, trông rất tội nghiệp, chàng mới đầu cũng hết sức bối rối, không dấu được nỗi buồn nhưng anh đã kịp bình tĩnh, nắm tay nàng đưa vào phòng và tâm sự.  Thu nói anh không trách nàng, chỉ buồn nhiều thôi nhưng bây giờ thì anh cũng không còn buồn nữa vì đã hiểu và nỗi buồn cũng đã phôi pha rồi.  Anh khuyên Mơ mạnh mẽ lên và quên đi chuyện quá khứ, anh cũng trấn an nàng rằng, bây giờ anh biết, hiếm có mối tình học trò nào mà thành lứa, thành đôi và chuyện của anh với nàng không là ngoại lệ.  Anh khuyên nàng không phải áy náy hay ân hận gì cả. Mơ không biết tất cả những gì Thu nói và khuyên nàng có thực với lòng anh không nhưng rõ ràng đã làm nàng càng ân hận, càng kính phục anh và dĩ nhiên lại thấy yêu anh hơn.  Mơ nghĩ nếu giờ nầy Thu vẫn còn yêu và sẵn lòng tha thứ thì nàng sẽ trở lại với anh ngay lập tức, không chút do dự và nàng sẽ sẵn sàng xin lỗi Bình để nàng trở lại với Thu.

Một lần Mơ trở lại tìm gặp Thu và đã bày tỏ quyết tâm ấy của nàng, mong anh tha thứ và đón nhận nàng trở lại.  Nàng thổ lộ vì bồng bột và đúng như ông cha ta nói, tại vì xa mặt cách lòng và thêm tính em bộp chộp nông nổi, chứ thật tình em chỉ yêu Thu mà thôi, tại anh đi xa làm chi, nàng suy nghĩ và nói năng đúng là con nít, thật dễ thương.  Bây giờ gặp lại anh, bên cạnh anh, nàng thấy chỉ có anh mới là người nàng thực sự yêu thương và nàng tha thiết xin anh quên chuyện đau buồn quá khứ, nối lại tình yêu như trước và nàng hứa sẽ không bao giờ phản bội nữa.  Thu chỉ im lặng lắng nghe, cũng không nói gì nhiều, ngoài sự an ủi và cảm ơn những lời tâm tình đầy yêu thương và cảm động vừa rồi của nàng.

Một tháng công tác tại đây, Thu đã hoàn tất công việc và phải trở về đơn vị để nhận nhiệm vụ mới. Trước khi rời thành phố, anh quyết định không gặp Mơ và cũng không nói trước ngày anh rời khỏi nơi đây, anh viết cho Mơ một lá thư, nội dung anh báo cho nàng biết là anh phải rời nơi đây vì hết nhiệm vụ và phải về lại đơn vị gốc của anh.  Mục đích chính yếu của thư mà Thu muốn gởi đến Mơ là anh xin lỗi không thể thuận theo lời đề nghị của nàng, anh bày tỏ vô cùng cảm ơn những lời lẽ chân tình của nàng và sẽ luôn ghi nhớ tình yêu mà nàng đã dành cho anh nhưng anh thú thật, sau nhiều ngày suy nghĩ, anh thấy tình yêu hai người không thể trở lại được, như lời anh viết, dù gì thì Bình cũng đang rất yêu Mơ, Bình không có lỗi trong chuyện tình nầy.  Thu cũng thú thật, anh đã từng đau khổ vì yêu, giờ thì đã quen và cũng đã lấy lại bình thường, không còn buồn nữa và anh không muốn làm cho một người khác lại bị đau khổ, vì vậy anh thấy cần bày tỏ sự dứt khoát của mình.  Thư khá dài nhưng tựu trung những ý chính là như thế.  Đọc xong thư của Thu, Mơ buồn não nề, nằm vật lên giường, ôm mặt khóc nức nở.  Buồn quá, hết thật rồi, đọc những lời Thu viết, nàng nghĩ nếu ai không hiểu về Thu thì sẽ cho anh là quân tử Tàu, nhưng nàng hiểu bản tính của Thu, tư cách của Thu, không nói là quân tử nhưng nàng biết tính của Thu, rất đàn ông.  Nàng hiểu rõ bây giờ nàng thật sự mất Thu.  Thôi đành vậy, biết sao hơn!  Tuy chuyện đôi lứa không thành nhưng với Thu, bao giờ nàng cũng hết lòng quý mến và kính trọng đặc biệt.

Kể từ đó, chuyện tình cảm của họ không có gì thay đổi nữa.  Bình và Mơ thành vợ chồng, có thể nói là rất xứng đôi vừa lứa.  Sau nầy cuộc sống gia đình của hai vợ chồng Bình-Mơ rất yên ổn, Bình bây giờ là Thiếu Tá, có 2 con, một trai và một gái, anh phục vụ công việc hành chánh của một đơn vị quân đội, gần nhà.  Mơ từ ngày lấy chồng, không làm gì ngoài việc lo gia đình và chăm sóc con. 

Biến cố đau thương 30 Tháng 4 ập xuống, mọi sĩ quan viên chức cán bộ chế độ cũ, tuỳ mức độ, đều bị bắt tập trung vào tù nhiều năm, không biết ngày về.  Các bà vợ đột nhiên biến thành goá phụ, trụ cột gia đình không còn nữa, chẳng biết nương tựa vào ai, một thân một mình lo nuôi thân còn không nổi chứ đừng nói phải nuôi con, trăm bề cay đắng khổ đau.  Riêng Bình được may mắn dù là sĩ quan cao cấp của quân đội VNCH nhưng lại được ông chú ruột làm lớn trong cái “chính phủ cách mạng” ký khống cho một cái giấy chứng nhận là thành phần yêu nước, hoạt động trong hàng ngũ địch, đã có công rất lớn giúp cách mạng giải phóng Miền Nam.  Thế là Bình với giấy chứng nhận nặng ký ấy, ung dung sống trong xã hội mới, không phải đi tập trung cải tạo.  Gia đình vô cùng mừng vui, cảm ơn ông chú hết lòng, trong khi bạn bè đồng đội của anh, ai ai cũng phải vào tù, để lại vợ con nheo nhóc, khổ cực đủ bề.  Trong khi đó thì Thu với cấp bậc nhỏ hơn lại phải đi tù khổ sai tận miền Bắc, vợ Thu một thân một mình chạy ăn từng bữa nuôi con nhỏ dại, trăm bề gian nan khổ sở, không bút mực nào tả hết.

Nhiều lúc Mơ có nhớ về Thu và có lẽ có chút u buồn thương hại, khi nghĩ đến cảnh tù đày mà chàng đang phải gánh chịu nhưng rồi nàng lại tự an ủi rằng gia đình nàng thật may mắn, cuộc sống có đủ cả vợ lẫn chồng, là không gì phúc đức bằng.  Bây giờ với hoàn cảnh xã hội mới, đầy rẫy bất công, nghèo đói lan tràn, mọi người đầu tắt mặt tối, chạy ngược chạy xuôi mà vẫn không làm sao lo cho con cái và bản thân, nhất là những gia đình không có đàn ông.  Những người vợ, người mẹ, từ trước không hề biết lao động nặng nhọc, bây giờ bất thình lình không chồng, chẳng biết phải làm gì để sống, mà có việc gì đâu để làm, tài sản có chút đỉnh thì cũng bị tịch thu, gia đình thì bị đuổi khỏi thành phố hoặc bị đày đi kinh tế mới.  Thật quá bi thương!  Nàng có chút rùng mình khi liên tưởng nếu ngày ấy, Thu đồng ý trở lại với mình thì bây giờ mình sống làm sao?  Thu đi tù biền biệt tăm hơi, liệu mình có sống nổi không?  Hay lại phải bám vào người nào đó để được yên thân?

Nhờ có Bình không bị đi cải tạo nên cuộc sống gia đình tuy chẳng sung túc gì dưới chế độ mới nhưng cũng tương đối ổn định, tạm gọi là đủ sống, không đến nỗi chật vật lắm.  Tuy có vất vả nhưng Bình được thâu nhận vào làm công nhân tại một công ty của nhà nước gọi là công ty quốc doanh, Mơ nhờ có chút của cải cha mẹ để lại, và căn nhà ngay đường phố nên bày ra tiệm bán vật dụng linh tinh cũng đủ tiền đi chợ, con cái được đi học.  Tuy rất chán nản nhưng so với nhiều hoàn cảnh cùng trang lứa thì gia đình Bình-Mơ có thể gọi là hạnh phúc nhiều.  Mặc dù may mắn là vậy, nhưng Mơ cũng không khỏi chán chường vì luôn luyến tiếc cuộc sống khi xưa, lúc nào người nàng cũng đẹp, sang, quý phái, chồng là sĩ quan cao cấp, có phần hãnh diện.  Bây giờ chỉ là cô bán hàng tầm thường, kiếm sống qua ngày, còn chồng thì chỉ là anh công nhân quèn, áo quần lúc nào cũng bù xù dơ dáy.  Nàng rất muốn thay đổi cuộc sống nhưng vô phương.  Nhiều khi nàng nghĩ thà như những người bạn của nàng, tất cả chồng đều đi tù hết, trong đầu họ cũng vẫn còn giữ lại hình ảnh oai phong đẹp đẽ, không phải trông thấy hình ảnh tiều tụy, xuống cấp như của chồng nàng, một thần tượng đã hoàn toàn bị sụp đổ mà nàng phải đối diện mỗi ngày.  Tuy đó chỉ là một cái thoáng nghĩ thôi, nàng vẫn biết cái suy nghĩ ấy của mình là nông nổi, là ích kỷ và nàng đã nhanh chóng gạt đi…

Sau năm 1976, nước nhà hoàn toàn thống nhất dưới chế độ mới XHCN, hàng triệu cán bộ viên chức sĩ quan của chế độ cũ vẫn tiếp tục bị nhốt trong các “trại cải tạo” trên cả nước.  Thế giới tự do bắt đầu mạnh mẽ lên án, nhiều mặt trận, nhiều tổ chức và cả truyền thông báo chí tại các nước tự do đồng loạt đấu tranh đòi thả tù cải tạo, các quốc gia lớn ban lệnh cấm vận và trừng phạt nhà nước VNCS.  Tất cả đã làm thiệt hại cho VNCS rất nặng nề về chính trị, ngoại giao và nhất là kinh tế.  Sau nhiều năm không chịu nổi thiệt hại và sự trừng phạt của thế giới tự do, nhà nước cộng sản bắt đầu lần lượt thả tù cải tạo.  Mãi cho đến năm 1989 thì hầu hết tù nhân chính trị bao gồm quân cán chính VNCH đều được thả cho về đời sống bình thường, đoàn tụ với gia đình.

Trong khi vừa cấm vận vừa thương thuyết, chính phủ Hoa Kỳ và nhà cầm quyền VNCS đã đạt đến thoả thuận để chính phủ Mỹ nhận tất cả những gia đình thân nhân của tù nhân chính trị sau chiến tranh, được sang định cư tại Hoa Kỳ đối với những ai có thời gian bị tù cải tạo từ 3 năm trở lên.  Chương trình có tên là Chương trình Nhân đạo, bên cạnh Chương trình Ra đi có trật tự.  Một chính sách hợp tình hợp lý và nhân đạo của chính phủ Hoa Kỳ, đã giải quyết phần nào vấn đề lương tâm về việc họ bỏ rơi đồng minh, những người đã gắn bó với họ trong chiến tranh, trong lý tưởng tự do dân chủ.

Đi Mỹ là mơ ước của hầu hết mọi người, nhất là dân VN kể cả người Miền Nam tự do hay Miền Bắc cộng sản.  Gia đình Bình-Mơ cũng vậy, nhất là Mơ lại càng mơ ước lớn hơn, ngay từ thời còn đi học, nàng rất thích xã hội Mỹ, cuộc sống văn minh Mỹ dù chỉ qua sách vở.  Bây giờ bao nhiêu người và hầu hết bạn bè của nàng cũng như của chồng đều sắp sửa đạt cái ước mơ ấy, còn gia đình nàng thì không.  Ngày đêm nghĩ đến điều đó, nàng buồn và thất vọng não nề, nhiều lúc buồn quá, hai vợ chồng lại trách thầm ông chú, một viên chức cao cấp trong chính quyền mới đã cho làm chi cái giấy chứng nhận ác ôn ấy để không được đi cải tạo như bao nhiêu người khác, phải chi hồi ấy ông để thằng cháu của mình đi tù 3 năm rồi đưa đề nghị thả nó về thì giờ nầy sướng biết bao, được đi Mỹ hưởng phú quý giàu sang, nở mày nở mặt biết chừng nào.

Vào một hôm nghe tin vợ chồng Thu cùng gia đình chuẩn bị rời VN đi Mỹ, nghe tin ấy, Mơ càng thấy buồn hơn, cả Bình cũng vậy, không những buồn mà còn mặc cảm nữa, Mơ đề nghị Bình, hai vợ chồng đến nhà thăm vợ chồng anh chị Thu một lần trước khi họ đi Mỹ để chúc mừng họ. Bình rất miễn cưỡng nhận lời, tuy có phần cảm thấy xấu hổ vì cái không đi cải tạo của mình nhưng anh nghĩ, giữa anh và Thu đều là người lớn và không hề có bất cứ mâu thuẫn nào, ngay cả trong quân đội, thỉnh thoảng có lần họ cũng gặp nhau trong công tác và cả hai đều lịch sự, hiểu biết kể cả bề ngoài vẫn tỏ ra thân thiện, vẫn hỏi thăm về bà xã của nhau, rất là đàn ông, mặc dù Bình biết rõ về mối tình của bà xã anh với Thu trước kia.   Thế là hai vợ chồng dắt nhau đến nhà Thu.

Thu vô cùng ngạc nhiên khi thấy vợ chồng anh Bình lần đầu tiên đến thăm, lại được gặp cả vợ lẫn chồng nhất là có Mơ, vì anh Bình thì có lúc Thu vẫn gặp dù chỉ là ngắn ngủi trong công việc nhưng Mơ thì từ ngày chia tay cuộc tình, anh chưa bao giờ gặp lại.  Thu thực sự vui mừng, vội vã mời hai người vào nhà và gọi với ra sau cho vợ mình:
-Em ơi có khách quý, lên đây chào khách nè.

Bà xã Thu vội vàng chạy lên chào khách xong, anh giới thiệu:
-Đây là anh Bình và chị Mơ, anh chị mà có lần anh đã nói qua với em, không biết em còn nhớ không?

Bà xã Thu không dấu vẻ bất ngờ, có nhớ những gì Thu đã từng nói chuyên với mình, nhưng hôm nay không ngờ họ lại đến thăm, chắc có lẽ vì chuyện gia đình sắp đi Mỹ.  Một vài giây im lặng nhìn kỹ Mơ, vợ Thu chào:
-Chào anh chị đến thăm, mời anh chị ngồi, em có nghe anh Thu thỉnh thoảng nhắc đến anh chị, anh Bình cùng quê với ông xã em, học giỏi, làm lớn trong quân đội, chị Mơ thì khỏi nói, anh Thu khen lắm, nào là chị đẹp và đảm đang, anh chị thật xứng đôi vừa lứa, con cái ngoan, học giỏi.  Dạ, anh chị ngồi chơi nói chuyện với ông xã, em đi pha trà mời khách ạ.

Chị Thu đi rồi, anh Bình lên tiếng về mục đích bất ngờ đến thăm Thu là theo yêu cầu của Mơ, nàng muốn chúng tôi đến chúc mừng anh chị được đi Mỹ, may mắn có điều kiện cho các cháu học hành.  Bình cũng bày tỏ đó là mơ ước của vợ chồng anh nhưng không được may mắn như anh chị vì không đủ điều kiện.  Bình nói vợ chồng anh rất buồn nhất là Mơ, thấy bạn bè đa phần sắp sửa đi hết, nàng bị suy sụp tinh thần.  Ngoài ra cá nhân Bình cũng không thể nào dấu vẻ u buồn của chính mình vì tất cả anh em đồng đội, chẳng có mấy người ở lại, như lời anh tâm sự, không biết còn ai để lui tới chuyện trò tâm sự, anh thấy thật là cô đơn.  Đặc biệt cũng với lời anh thổ lộ, anh rất đau khổ vì bị anh em đồng đội, bạn hữu hiểu lầm về lý do anh không đi cải tạo với giấy chứng nhận hoạt động trong hàng ngũ địch.  Bình đã nói hết cho Thu biết về cái “may mắn oan ức” của mình mà trước nay anh không dám tiết lộ với ai ngoài Thu.  Nãy giờ ngồi nghe hai người đàn ông nói chuyện, Mơ vẫn im lặng, không biết nói gì, vẻ mặt khá u buồn, cũng không biết nàng buồn hay ấm ức, có lẽ cả hai.  Ấm ức vì không được đi Mỹ, điều mà nàng hằng ao ước, u buồn là có thể trong phút giây nào đó, quá khứ hiện về trong tâm trí nàng.  Dù sao thì cả hai người đều rất đáng thương và đáng quý trọng.  Thu cũng rất thật tình, trước đây có chút hiểu lầm về chuyện không đi cải tạo của Bình nhưng Thu cũng nhanh chóng nghĩ ra, đây chỉ là những cái chứng nhận giả tạo để giúp bà con ruột thịt của họ không bị đày ải lao tù mà thôi.  Thực tế số người trong hàng ngũ quân đội nhất là hàng sĩ quan mà đúng như các giấy chứng nhận ấy, chỉ đếm không hết mười đầu ngón tay, cho nên Thu rất thông cảm trường hợp của Bình.  Nhân tiện Thu cũng an ủi vợ chồng anh, chuyện đời khó biết đâu là may hay rủi.  Nhớ lại thời kỳ khủng khiếp sau ngày 30/4, thật không thể nào quên, ai cũng mong có người nào đó, bà con xa gần gì cũng được, đứng ra bảo lãnh để khỏi đi tù thì còn gì may mắn hơn, trong khi tất cả trụ cột gia đình đều bị bắt nhốt hết, các bà vợ trẻ, những bà mẹ trẻ, bất ngờ bị đảo lộn hết, vô cùng hụt hẫng, khổ cực biết dường nào.  Luôn tiện anh cũng không e ngại, ngỏ lời an ủi Mơ mà nãy giờ nàng vẫn im lặng với chan chứa u buồn, sau khi  xin phép Bình, anh nói với Mơ:
-Mơ à, anh muốn nói thật với em, em và anh Bình rất xứng đáng có một đời sống tốt, anh Bình là người trí thức, hiểu biết rộng, là người chồng gương mẫu, có trách nhiệm, em là người vợ vừa đẹp vừa đảm đang, chắc chắn tương lai sẽ khác, em tin anh đi.  Việc đi Mỹ ai cũng mong muốn nhưng anh biết, không phải người nào ở Mỹ cũng đều thành công hay sung sướng, cũng như những người ở lại không hẳn là không có tương lai, quan trọng là ở chính mình, em nên tìm an ủi khi nhớ lại vào giai đoạn đầu, mới vừa mất nước, hàng trăm ngàn có khi hàng triệu người bị chế độ trả thù, gây cho không biết bao nhiêu tang thương chia lìa, thì em và anh Bình lại được cái may mắn hiếm hoi là không bị rơi vào nghịch cảnh ấy.  Mơ thử tưởng tượng, nếu sau ngày 30/4 ấy, anh Bình bị bắt đi biền biệt ít nhất cũng 9-10 năm, một mình em ở nhà có sống nổi không chứ đừng nói là nuôi con.  Em hãy nghĩ về tình cảnh đó là em sẽ vui và không còn buồn như thế nữa.  Đời luôn có mặt trái, mặt phải, hãy vui và chấp nhận cái mình đang có. 

Thu độc diễn một hơi dài rồi kết luận:
-Thôi chuyện may rủi không biết đâu mà nói, phải không anh Bình.  Vợ chồng tôi cảm ơn anh chị đã đến thăm, đã chúc mừng.  Chúng tôi cũng chúc anh chị được may mắn trong cuộc sống nơi quê nhà.

Thu vừa dứt lời thì bà xã Thu cũng vừa mang nước trà và bánh ngọt lên tiếp khách, bất thình lình Mơ đứng dậy ôm lấy vợ Thu khóc nức nở, chẳng ai biết tại sao, làm chị Thu vô cùng bối rối.  Cuối cùng Mơ lên tiếng chúc mừng anh chị và cầu mong hạnh phúc, đồng thời chúc anh chị thượng lộ bình an.  Từ đầu đến cuối Mơ chỉ biết nói được có bấy nhiêu.  Hai người đàn bà không quen biết đã ôm nhau thật lâu trước khi chia tay, khép lại câu chuyện may rủi cuộc đời của mỗi người.

LÊ MINH THIỆP