Cỏ Thơm

*******

Hi Anh Dung Phan, em tên Minh Ngô, con trai thứ của nhà thơ Anh Hoa.
Thay mặt cho gia đình chân thành cảm tạ tất cả các quí ân nhân thi hữu đã dành nhiều tâm chân tình đến Ông. 
Cầu mong Ông an nghỉ nơi cõi vĩnh hằng.
Trân trọng,
Minh Ngô 

****

TÔI YÊU LỤC BÁT
Tôi yêu Lục Bát vô cùng
Cơm vay nước mượn vẫn mong tìm về
Cội nguồn lòng vẫn say mê
Như đôi bạn vẹn câu thề xưa sau
Với em câu Sáu mở đầu
Và tôi câu Tám cùng nhau một nhà
Ví dầu sẻ bẩy chia ba
Thì câu Lục bát vẫn là một đôi
Giữ tình giữ nghĩa trọn đời
Không sao quên được nụ cười vân vi
Lời ru của Mẹ thầm thì
Câu ca dao cũ bỏ đi sao đành
Tôi yêu Lục bát chân tình
Trăm ngàn năm vẫn sáng danh sáng đời
Cầm như em bị bỏ rơi
Vẫn tôi Lục bát một đời duyên thơ
Hoa Văn 2015

TẠ ƠN ĐỜI – Phổ nhạc: Nguyễn Thiện Lý – Hợp ca: Nhóm Cadillac
https://www.youtube.com/watch?v=qqCsVIPlcJI

Tưởng Niệm Thi Sĩ HOA VĂN
Với phần Thơ phổ Nhạc: Tiễn Biệt Hoa Văn
Nhạc: N.S. Yên Sơn – Thơ: T.S. Trần Quốc Bảo
Hình ảnh (2018) và phim ảnh (2017), Youtube: Phạm Văn Tuấn
https://youtu.be/x5u6oGQY1gM

********

MỘT CHÚT KỶ NIỆM VỚI THI SĨ ANH HOA/HOA VĂN NGÔ VĂN HÒA (1932-2026)
** Phan Anh Dũng **

   Tâm Hảo và tôi về cư ngụ ở thành phố Richmond tiểu bang Virginia từ tháng 7 năm 1975. Ở đây, tôi quen biết một số văn nghệ sĩ trong đó có thi sĩ Trần Quốc Bảo, thi sĩ Nguyễn Phú Long, nhà văn Lê Luyến, thi sĩ Tạ Quang Trung, thi sĩ Đào Nguyên, ca sĩ Thái Phượng, ca sĩ Thái Ninh, ca nhạc sĩ Hoàng Tiếp và sau này: văn thi sĩ Võ Phú, Minh Châu…

   Tôi không nhớ rõ thi sĩ Hoa Văn dọn từ Atlanta, Georgia về Richmond ở với gia đình con trai khi nào nhưng tôi còn nhớ khoảng năm 2015 (?) tôi có dịp gặp “Tam Đa” (Hoa Văn, Quốc Bảo và Phú Long) ở một nhà hàng. Bác Bảo cho ông Hoa Văn biết tôi đang sinh hoạt với Cơ Sở Cỏ Thơm và giúp ý kiến mời ông Hoa Văn đóng góp thơ cho tam cá nguyệt san Cỏ Thơm. Hôm ấy, Ông Hoa Văn tặng tôi tập thơ “Cõi Thơ Ta Ở Một Đời” (thơ từ 1954 đến 2014 gồm 25 bài thơ lục bát sáng tác trước 1975 dưới bút hiệu Anh Hoa và khoảng 200 bài thơ sáng tác ở Hoa Kỳ, Cội Nguồn xuất bản năm 2014); và sau này tập thơ: “Hoa Văn – 70 Năm Thi Ca”, tác giả tự xuất bản năm 2024. Đây là 2 tập thơ tôi thích nhất trong số 20 cuốn ông xuất bản ở Hoa Kỳ.

   Buổi gặp gỡ đầu tiên đem lại cho tôi một ấn tượng đẹp: ông là một nhà thơ hiền hòa, vui tính… Qua lời mở đầu ở các tập thơ tôi mới biết ông là một sĩ quan trong QLVNCH từ 1954! Tuy không ra chiến trường nhưng nhiệm vụ của ông cũng không kém quan trọng trong Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị và từng trong “Ban Liên Hợp Quân Sự 4 Bên” ở Cần Thơ trước 1975. Ông đã bị giam trong những nhà tù khắc nghiệt nhất của Cộng sản mãi cho đến 1993 mới qua Boston, Hoa Kỳ định cư cùng với gia đình theo diện H.O.

   Ông quen biết nhiều thi sĩ nổi tiếng ở miền Nam Việt Nam: Du Tử Lê, Diên Nghị, Hoàng Ngọc Liên, Tô Thùy Yên, Cao Mỵ Nhân v v… Khi ở trong tù, ông quen với nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm và khi làm việc ở Pleiku ông quen với thi sĩ Kim Tuấn, tác giả bài thơ “Nụ Hoa Vàng Ngày Xuân” mà nhạc sĩ Nguyễn Hiền phổ nhạc thành ca khúc “Anh Cho Em Mùa Xuân” được phổ biến rộng rãi: https://www.youtube.com/watch?v=HwE_xXM6q68

   Theo thiển ý, thơ là hơi thở của thi sĩ Hoa Văn. Ông không thể sống thiếu thơ vì ông làm thơ rất dễ dàng. Buổi sáng đi bộ một mình tĩnh lặng nhưng những con chữ đã thành hình trong đầu, về đến nhà ông ghi xuống thành bài thơ và gửi cho thân hữu. Biên khảo gia Phạm Văn Tuấn trong Ban Biên Tập của Cỏ Thơm, là người nhận thơ ông nhiều nhất và giúp gửi đi khắp nơi.

   Sau khi phu nhân Nguyễn Thị Nhung qua đời, ông Hoa Văn may mắn liên lạc thường xuyên với 2 “nàng thơ” bên miền Tây Hoa Kỳ. Ông cho biết nhờ đó mà ông có “nguồn cảm hứng mới” để viết những bài thơ tình mà văn thi sĩ Nguyễn Thị Ngọc Dung, cựu Chủ Nhiệm Cỏ Thơm, nhận định là thơ tình ướt át nhất của Cỏ Thơm!

   Năm 2018, sau khi nhận trọng trách Chủ Nhiệm Cỏ Thơm, tôi mời một số văn nghệ sĩ họp mặt vào mùa Thu ở Richmond ngày 28 tháng 10, 2018:
https://cothommagazine.com/wp/wp-content/uploads/2021/08/CoThomHopMatMuaThu-CT82-2018.pdf

   Hôm ấy, thi sĩ Hoa Văn đã cho trình làng tập thơ “Hương Hoa Tình Thơ” và hé lộ đôi chút về Hương Hoài Điệp, “nàng thơ chưa gặp mặt ở California”, mà ông sáng tác liên tiếp 6 tập thơ về mối quan hệ hy hữu này: “Mấy Nốt Phù Hoa”, “Dòng Thơ Cho Em”, “Hương Tình Hoài Điệp”,”Hương Hoa Tình Thơ”, “Dòng Tình Yêu Em”, “Hương Thắm Tình Hoa”.

   Mấy năm sau này, ông lại có duyên gặp mặt Thảo Chi Bùi Mỹ Hoa, “nàng thơ ở Seattle, tiểu bang Washington”, và đã cùng nhau viết và xuất bản 2 tập thơ “Hoa Nở Đường Về” và  “Đồi Lá”.

Có thể xem thi sĩ Anh Hoa/Hoa Văn là một “nhà thơ lớn” của Văn Học Việt Nam nhưng ông lúc nào cũng khiêm tốn:
“Ta và bạn yêu cuộc đời tha thiết
Thơ dở hay cũng làm đẹp cuộc đời
Người khen chê mình chỉ cúi tạ thôi
Trước sau vẫn những vần thơ thương cảm” (Vạt nắng bên đời)

Tôi thích tình ý sâu lắng của 2 bài thơ “TẠ ƠN ĐỜI” và “NHẸ TÊNH” trong tập thơ “Hoa Văn – 70 Năm Thi Ca”:
TẠ ƠN ĐỜI
Tạ ơn xin tạ ơn đời
Đã cho ta những nụ cười thâm ân
Tạ ơn những lúc nhọc nhằn
Áo manh phiá trước chiếu nằm phiá sau
Tạ ơn những lúc bể dâu
Thâm thù bỏ lại giữ màu vị tha
Tạ ơn tình có hôm qua
Hôm nay còn lại hương hoa cuối ngày
Tạ ơn khi tỉnh lúc say
Khi vơi nỗi nhớ lúc đầy nỗi đau
Tạ ơn tình đã vì nhau
Thì xin giữ lại mai sau ngậm ngùi
Tạ ơn xin tạ ơn đời.

NHẸ TÊNH
Cõi ta trăm nỗi đoạn trường
Coi như muôn sự đoạn trường thế thôi
Đời dù chẳng đẹp cũng vui
Mở lòng Từ Ái cuộc đời nhẹ tênh.

CẢM ƠN THI SĨ HOA VĂN ĐÃ DÂNG CHO ĐỜI NHỮNG ĐÓA HOA ĐỦ HƯƠNG SẮC.
KÍNH MONG ÔNG ĐƯỢC THANH THẢN NƠI CÕI VĨNH HẰNG.

Phan Anh Dũng – Rockville, Maryland USA

https://cothommagazine.com/wp/wp-content/uploads/2021/08/CoThomHopMatMuaThu-CT82-2018.pdf

****

https://www.youtube.com/watch?v=f3uZBwXxF8o

*******

GỬI CÁC CON TÔI

Các con nuôi Bố Bố làm thơ
Từ độ Mẹ đi biệt đến giờ
Những lúc đêm về lòng khắc khoải
Tình sầu nên Bố lại làm thơ

Cám ơn con nhé các con ngoan
Chăm sóc cho Cha lúc tuổi vàng
Cha hiểu đời này là cõi tạm
Cũng buồn những lúc gió Đông sang

Lời đẹp con hiền đã tặng Cha
Bạc tiền hay cuộc sống sa hoa
Cũng không có được nguồn vui lớn
Chỉ có tình thương cùng tiếng ca

Rồi một ngày kia dông bão qua
Lá vàng về cội cuộc đời Cha
Biệt ly cũng giống như ngày Mẹ
Xa xót lòng con mắt lệ nhoà

Đời người là thế con đừng buồn
Sống có nghĩa tình quý trọng hơn
Mươi tập thơ hồng Cha để lại
Các con hãy nghĩ Mẹ Cha còn

Lời Cha cũng chỉ bấy nhiêu thôi
Hãy giữ sáng trong trọn cuộc đời
Ân nghĩa đáp đền con phải nhớ
Làm người nhân hậu thảnh thơi vui.

HOA VĂN

” ‘Tuyển Tập Thơ Văn’ này có ba phần, gồm những sáng tác của: Hoa Văn, Nguyễn Phú Long, Trần Quốc Bảo. Ba ‘người làm thơ’ cư ngụ tại Richmond, Virginia… Nhờ thiên duyên an bài, chúng tôi dừng chân nơi đây, miền Đất Lành ‘Virginia is for lovers’, tìm đến với nhau trong ‘Tình Bạn Thơ Văn’ thương mến và tương kính; đó chính là niềm hứng khởi để hình thành Tuyển Tập Thơ Văn này.” -Trần Quốc Bảo

https://cothommagazine.com/wp/tuyen-tap-tho-van/

******

*****

MỘT SỐ “THI VĂN TAM ĐA” ÍT PHỔ BIẾN – TÀI LIỆU TỪ NIÊN TRƯỞNG TRẦN QUỐC BẢO (RICHMOND, VIRGINIA)

https://cothommagazine.com/wp/wp-content/uploads/2026/06/ThoVanTamDaRichmondVirginia.pdf

Sau nhiều năm đọc đi đọc lại thơ của thi sĩ Hoa Văn, tôi muốn thưa cùng bạn là thơ Hoa Văn vừa lãng mạn mà đẹp, vừa triết lý mà ấm tình người, vừa tin yêu mà vui sống, vừa thành thật mà cảm động như những đóa hoa đầy hương thơm sắc thắm trong khu vườn văn học của hôm qua và đương thời! Theo tôi, có thể nói được rằng: “Hoa Văn, Người Của Thơ Cũ Mà Mới” là vậy!
Hai Trầu Houston, ngày 6.12.2020
https://cothommagazine.com/wp/wp-content/uploads/2026/06/HoaVanNguoiCuaThoCuMaMoi-HaiTrau.pdf

****

Cảm Nhận “Chút Tình Còn Lại”, Thi Tập Thứ 22 Của Thi Sĩ Hoa Văn
** Vinh Hồ **

Chút Tình Còn Lại:
– Trình bày, in ấn: Văn thi sĩ Y Thy Võ Phú
– Hình bìa: Cô Đỗ Thuý Hằng (con dâu tác giả)
– Tác giả xuất bản, 2025, kỷ niệm 71 năm làm thơ.

– Bìa trước:
Ảnh bìa tươi sáng, có ý nghĩa sâu sắc: khu vườn, cái bàn, tách cà phê, bụi chuối, những tàu lá chuối xanh non mơn mởn: tất cả nói lên cuộc sống ẩn dật “lão giả an chi, vui thú điền viên, an bần lạc đạo, an nhiên tự tại” của nhà thơ Hoa Văn nơi xứ người. Nhìn cây chuối làm tôi nhớ đến đại thi hào Nguyễn Trãi cáo quan lui về ở ẩn tại Côn Sơn có làm bài thơ Ba Tiêu (cây chuối) tuyệt bút:
“Tự bén hơi xuân, tốt lại thêm
Đầy buồng lạ, mầu thâu đêm
Tình thư một bức phong còn kín
Gió nơi đâu gượng mở xem”
Người xưa viết chữ trên vải lụa, đọt chuối non mới nứt ra có màu xanh ngọc và cuộn lại, trông giống vải lụa cuốn, nên cây chuối được thi nhân quý mến làm thơ ca tụng. Cây chuối còn là hình ảnh thân thương của quê nhà.

– Bìa sau:
Ảnh chân dung tác giả chụp bên bờ sông nở đầy hoa anh đào, làm tôi nhớ đến bài hát “Màu Hoa Anh Đào” của nhạc sĩ Thanh Sơn:
“Mùa xuân sang có hoa Anh Đào
Màu hoa tôi trót yêu từ lâu
Lòng bâng khuâng, nhớ ai năm nào
Hẹn hò nhau dưới hoa Anh Đào”
Cả bìa trước lẫn bìa sau cùng nói lên một chữ Tình: “Tình thư một bức phong còn kín”,”Hẹn hò nhau dưới hoa Anh Đào”. Một sự trùng hợp lạ lùng. Vinh Hồ (VH) chưa thấy cái bìa sách nào có ý nghĩa thâm thuý tuyệt vời như vậy. Một hình ảnh bằng vạn ngôn từ.

Cảm nhận:

“Chút Tình Còn Lại” thi tập thứ 22 đánh dấu 71 năm thi ca của nhà thơ Hoa Văn. 71 năm dài, 1 lòng chung thuỷ với Thơ và sáng tác Thơ không ngừng nghỉ:
“Một đời khoan nhặt nhặt khoan
Tôi yêu thơ vẫn vẹn toàn xưa sau”

Câu “nhất nghệ tinh nhất thân vinh” dành tặng nhà thơ Hoa Văn không sai chút nào: Từ năm 1965, ông nổi danh là một nhà thơ làm mới thơ lục bát. Qua xứ người, ông nổi tiếng làm mới thơ 7 chữ. 7 năm xuất bản 7 tập thơ tình. 71 năm xuất bản 22 thi tập, đã sáng tác hơn 2 nghìn bài thơ, có tên trong 7 bộ sách phê bình văn học, đã được nhiều độc giả bốn phương ngưỡng mộ trong đó có VH.

Thơ Hoa Văn có nhiều bài được phổ nhạc và diễn ngâm. Trời cho ông năng khiếu, thơ là hơi thở và ông đã chung thuỷ với thơ suốt cả đời. Ông làm thơ không mệt mỏi, có trái tim mẫn cảm, có trí nhớ phi thường, có trí tuệ minh mẫn, có tài diễn đạt xuất sắc, lại có vốn ngôn ngữ thơ giàu có.

Ông làm thơ mỗi ngày, dễ dàng như lấy đồ trong túi, khi đọc lại thường chỉ sửa chừng 5, 3 chữ là nhiều. Và ông có thể đọc vanh vách 1 bài thơ dài 7 khổ như bài Tôi Ngủ Ổ Rơm không sai 1 chữ. Sở dĩ được như vậy, theo tôi, là do ông đã lớn lên tại vùng đất địa linh thi phú Bất Bạt, Sơn Tây, được Trời cho năng khiếu, lại có bút lực mạnh mẽ, cảm xúc dâng tràn, cộng với bản tánh hiền hoà, tận tụy, chăm chỉ, siêng năng, cùng một tình yêu son sắt sâu nặng với thơ, và niềm đam mê sáng tác thơ vô hạn, suốt đời chuyên tâm, chăm chú, tập trung vào 1 bộ môn duy nhất, đó là Thơ.

Thơ ông bắt nguồn từ những dòng suy tư hoài niệm, những hồi tưởng triền miên vô tận về thân phận con người, cuộc đời. Ý tình lạ lẫm, ngôn ngữ mới mẻ, nghệ thuật diễn đạt hoa mỹ, bóng bẩy, êm như nhung, bút pháp điêu luyện, cách dùng chữ thường nửa trừu tượng nửa hiện thực, làm cho thơ ông thêm mênh mang, như mây trời phiêu lãng, như khói sương u hoài.

Hôm nay, tuổi đời đã quá cao, “Chút Tình Còn Lại” là tựa đề của 1 bài thơ, cũng là tựa đề của thi tập thứ 22 của ông.

– “Chút Tình Còn Lại” là niềm cảm khái của thi nhân trước cảnh hoàng hôn của cuộc đời. Đời sẽ qua đi, nhưng “hồn thi muôn trùng” vẫn mãi trường tồn, ở lại với núi sông:

“Ơn đời rồi sẽ qua đi
Chút tình còn lại hồn thi muôn trùng
Bước đi bước đến tận cùng
Là trăm năm một cõi lòng trăm năm”

– “Chút Tình Còn Lại” là tình yêu thương dành cho quê hương, đất nước, gia đình, con cháu:

 “Nắng mưa cho đẹp cuộc đời
Tách cà phê sáng niềm vui ngập lòng
Cháu con hiếu thảo vô cùng
Bốn mùa Xuân Hạ tình chồng chất vui”

– “Chút Tình Còn Lại” chỉ có bấy nhiêu thôi, gởi cho các con hãy giữ sao cho trong sáng, nhân hậu, ân nghĩa đáp đền – lời ông dặn dò:

 “Lời Cha cũng chỉ bấy nhiêu thôi
Hãy giữ sáng trong trọn cuộc đời
Ân nghĩa đáp đền con phải nhớ
Làm người nhân hậu thảnh thơi vui”

– “Chút Tình Còn Lại” xin tạ ơn bằng hữu, tạ ơn nàng thơ/người tình/tri âm tri kỷ, tạ ơn đời, tạ ơn thơ, và cám ơn “các con nuôi Bố, Bố làm thơ”:

 “Xin tạ ơn đời tôi có thơ
Ơn tình ơn bạn đẹp như mơ
Chút ân chút nghĩa đầy vơi đủ
Trong trái tim hồng trọn nắng mưa”

Chính nhân cách và cuộc sống đạo đức mẫu mực của nhà thơ Hoa Văn đã làm cho mọi người thương mến ông, cũng là tấm gương sáng ngời cho con cháu noi theo. “Chút Tình Còn Lại” là một thi phẩm đầy tâm huyết của một thi nhân đã từng trải qua bao phong sương dâu bể suốt gần một thế kỷ, đã từng bỏ ra trọn một đời để phục vụ cho quê hương đất nước, nay tuổi hạc đã quá cao, vẫn còn tiếp tục ngày đêm cầm bút sáng tác để phục vụ cho nền Văn học VNHN. Thật vô cùng cảm động!

“Mươi tập thơ hồng Cha để lại
Các con, hãy nghĩ Mẹ Cha còn”

Xin chân thành cám ơn, chúc Thi sĩ Hoa Văn vạn sự như ý.

Vinh Hồ
Orlando, Nov. 19, 2025

Nguồn: http://www.bienkhoi.com/so-109/cam-nhan-chut-tinh-con-lai.ht

*****

TỪ FACEBOOK CỦA VyKhanh Nguyen

Nhà thơ Hoa Văn đã mãn phần ngày 11-6-2026, tại Richmond, Virginia, Hoa-Kỳ.

Thành kính Phân ưu cùng tang quyến.

Nguyện cầu nhà thơ sớm hưởng phúc nơi Vĩnh Hằng.

Nhà thơ Hoa Văn, tên thật là Ngô Văn Hòa, sinh năm năm 1932 tại Phú Thọ, Bắc Việt. Ông bắt đầu làm thơ từ năm 1954 với bút hiệu Anh Hoa và thi tập đầu tay là Đường Em Hoa Nở (1964). Sĩ quan tốt nghiệp Võ bị Đà Lạt năm 1954, chức cuối cùng năm 1975 là Trung tá. Sau những năm tù “cải tạo”, ông định cư tại Hoa Kỳ năm 1993 và trở lại sáng tác thơ văn – thời hải ngoại ký Hoa Văn.

Thơ Anh Hoa đã đến với Nguyễn Vy Khanh tôi từ thập niên 1960 nhưng mãi đến khoảng 2004, tôi mới có cơ hội quen ông. Ông gọi điện thoại tới nhà khách của Đại học Boston lúc bấy giờ tôi đang tham gia nghiên cứu về cộng đồng người Việt hải ngoại, ông hỏi thăm và tặng tôi tuyển tập Thơ Và Thời Gian (2002). Từ đó ông liên tục gởi tặng tôi toàn bộ tác phẩm ông xuất bản. Tôi đã viết về thơ ông thời trước 1975 trong bộ Văn Học Miền Nam 1954-1975 và gần đây trong bộ Văn-Học Việt-Nam 50 Năm Hải Ngoại.

Cùng thời với Diên Nghị, Duy Năng, … nhưng Anh Hoa (và Hoa Văn sau này) đứng riêng một dòng thơ nhiều tâm sự – của một người phải di cư vào miền Nam, phải gầy dựng cuộc sống mới đồng thời bảo vệ phần đất quê hương còn lại, mà rồi phải chịu đày đọa trong các trại “cải tạo” trước khi cuối cùng đến được đất tự do. Với ông, thơ luôn nở hoa với tình ý và tâm sự riêng của mỗi thời đại và hoàn cảnh…

Để tưởng niệm nhà thơ, xin đăng lại đây 2 bài chúng tôi đã viết về thơ ông ở hai thời đại của nhà thơ cũng là của đa số người Việt.

https://cothommagazine.com/wp/wp-content/uploads/2026/06/ThiSiAnhHoa-HoaVan-NguyenVyKhanh.pdf

*****

PHÂN ƯU TỪ FACEBOOK CỦA NGUYỄN VY KHANH: